ເມື່ອເວົ້າເຖິງບັນຫາມົນລະພິດທາງອາກາດ ໃນປັດຈຸບັນຖືເປັນບັນຫາວິກິດການດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມທີ່ອັນຕະລາຍ ແລະ ນໍາມາເຊິ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ສຸຂະພາບໃນໄລຍະຍາວ ຢ່າງເຊັ່ນມະເຮັງປອດ ເຊິ່ງນໍາມາສູ່ການເສຍຊີວິດໃນຂັ້ນຕໍ່ມາ. ໂດຍທາງໂຄງການສິ່ງແວດລ້ອມແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ (UNEP) ໄດ້ມີການຢືນຢັນວ່າປະມານ 9 ໃນ 10 ຂອງຄົນໃນທົ່ວໂລກນີ້ແມ່ນກຳລັງຫາຍໃຈເອົາອາກາດທີ່ປົນເປື້ອນມົນລະພິດ, ເຊິ່ງສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງອັດຕາການເສຍຊີວິດກ່ອນໄວອັນຄວນສະເລ່ຍສູງເຖິງ 7 ລ້ານຄົນໃນແຕ່ລະປີ.
ໂດຍລະດັບຄວາມສ່ຽງໃນການສຳຜັດກັບມົນລະພິດທາງອາກາດຂອງຄົນເຮົານັ້ນ ຍ່ອມມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຕາມສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເຮົາດໍາລົງຊີວິດໃນແຕ່ລະມື້, ເຊິ່ງມົນລະພິດທີ່ເຮົາສຳຜັດສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນປົນເປື້ອນມາຈາກ ພາຍໃນອາຄານ ແລະ ພາຍນອກອາຄານ ໃນຮູບແບບຂອງທາງເຄມີ, ຟີຊິກ ແລະ ຊີວະພາບ ທີ່ສາມາດປັບປ່ຽນໄປຕາມລັກສະນະທຳມະຊາດຂອງບັນຍາກາດ. ແຫຼ່ງທີ່ມາທົ່ວໄປຂອງມົນລະພິດສ່ວນໃຫຍ່ກໍແມ່ນ ການເຜົາໄໝ້ໃນຄົວເຮືອນ, ການເຜົາໄໝ້ຈາກຍານພາຫະນະ, ໂຮງງານອຸດສາຫະກຳ ແລະ ໄຟໄໝ້ປ່າ ເປັນຕົ້ນແມ່ນບັນດາ ຝຸ່ນລະອອງຂະໜາດນ້ອຍ (PM), ສານຄາບອນມໍນັອກໄຊດ໌, ໂອໂຊນ, ໄນໂຕຣເຈນໄດອັອກໄຊດ໌ ແລະ ຊັລເຟີໄດອັອກໄຊດ໌.
![](https://laox.la/wp-content/uploads/2023/04/image-405.png)
ຈາກສານມົນລະພິດທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງ, ຝຸ່ນລະອອງຂະໜາດນ້ອຍ (PM) ທີ່ປົນເປື້ອນພາຍນອກອາຄານ ຖືເປັນມົນລະພິດທາງອາກາດທີ່ໜ້າກັງວົນຫຼາຍ ແລະ ຍັງເປັນສາເຫດທີ່ນຳໄປສູ່ພະຍາດຫຼອດເລືອດທາງສະໝອງ, ພະຍາດຫົວໃຈ, ມະເຮັງປອດ, ລະບົບທາງເດີນຫາຍໃຈຜິດປົກກະຕິຢ່າງກະທັນຫັນ ແລະ ຊຳເຮື້ອ. ເພື່ອຂະຫຍາຍລາຍລະອຽດເພີ່ມເຕີມກ່ຽວກັບຝຸ່ນ PM ສາມາດຈໍາແນກຂະໜາດ ແລະ ຄວາມອັນຕະລາຍຂອງມັນໄດ້ຄືດັ່ງນີ້:
- PM 10 ມີຂະໜາດເສັ້ນຜ່າສູນກາງບໍ່ເກີນ 10 ໄມຄຣອນ, ເປັນອະນຸພາກທີ່ເຮົາສາມາດຫາຍໃຈເຂົ້າຜ່ານຫຼອດລົມ ແລ້ວຕິດຢູ່ບໍລິເວນດັງ ຫຼື ຄໍ ແຕ່ບໍ່ສາມາດສະສົມໃນປອດ
- PM 2.5 ມີຂະໜາດເສັ້ນຜ່າສູນກາງທີ່ບໍ່ເກີນ 2.5 ໄມຄຣອນ, ບໍ່ສາມາດເບິ່ງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕາເປົ່າ, ເມື່ອສູດດົມເຂົ້າໄປກໍສາມາດຕົກຄ້າງຢູ່ໃນສ່ວນທີ່ເລິກທີ່ສຸດຂອງປອດ (Alveoli) ທີ່ເປັນຈຸດທີ່ແລກປ່ຽນອັອກຊີເຈນສູ່ກະແສເລືອດ. ເນື່ອງຈາກຂະໜາດທີ່ນ້ອຍຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ມັນສາມາດຕົກຄ້າງໃນອາກາດໄດ້ຫຼາຍມື້ ຫຼື ເປັນອາທິດ ແລະ ເຄື່ອນທີ່ຜ່ານຊັ້ນບັນຍາກາດໄດ້ຫຼາຍຮ້ອຍ ຫຼື ພັນກິໂລແມັດ ຈາກແຫຼ່ງກໍາເນີດທີ່ຖືກປ່ອຍອອກມາ.
ລະດັບຄວາມອັນຕະລາຍ ແລະ ຂີດຄວາມສາມາດໃນການປ້ອງກັນມົນລະພິດທາງອາກາດ ກໍມີຜົນມາຈາກຄວາມເລື່ອມລໍ້າທາງສັງຄົມເຊັ່ນດຽວກັນ ຍິ່ງມີຄວາມຮັ່ງມີຫຼາຍເທົ່າໃດກໍຍ່ອມປອດໄພຈາກມົນລະພິດທາງອາກາດຫຼາຍເທົ່ານັ້ນ, ໂດຍສະແດງອອກໃຫ້ເຫັນວ່າ ຫຼາຍກວ່າ 90% ຂອງອັດຕາການເສຍຊີວິດໃນທົ່ວໂລກແມ່ນມາຈາກກຸ່ມປະເທດທີ່ມີລາຍຮັບຕໍ່າ ຫາ ປານກາງ ໃນຂົງເຂດທະວີບ ອາຟຣິກາ ແລະ ອາຊີ.
![](https://laox.la/wp-content/uploads/2023/04/image-406.png)
ຈາກຄວາມອັນຕະລາຍຂອງມົນລະພິດທາງອາກາດທີ່ພັດພາກເອົາຊີວິດຂອງຄົນໃນທົ່ວທຸກມຸມໂລກນີ້ ມັນໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມບໍ່ປອດໄພຂອງສະພາບແວດລ້ອມ ທີ່ເກີດຈາກການທໍາລາຍຂອງມະນຸດໂດຍສ່ວນໃຫຍ່, ໃນແບບທີ່ຮູ້ຕົວ ຫຼື ບໍ່ຮູ້ຕົວ. ທັງນີ້, ການເປັນເຈົ້າການໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ ກໍເປັນໜ້າທີ່ຂອງສ່ວນລວມທີ່ຕ້ອງຄຳນຶງຮູ້ ແລະ ລະງັບບັນຫາຊ່ວຍກັນ ເພື່ອສະກັດກັ້ນຜົນກະທົບໃຫ້ລົດລົງຕາມລຳດັບ.
ແຫຼ່ງທີ່ມາຈາກ:
ຕິດຕາມຂ່າວທັງໝົດຈາກ LaoX: https://laox.la/all-posts/