ວິກິດເຄື່ອງດື່ມທາດເຫຼົ້າໃນລາວ ກັບ ຄວາມຈຳເປັນໃນການເລັ່ງປະຕິຮູບພາສີສຸຂະພາບ

ການບໍລິໂພກເຄື່ອງດື່ມທີ່ມີທາດເຫຼົ້າໃນລາວທີ່ພຸ່ງສູງຂຶ້ນ ພວມສ້າງຜົນກະທົບຢ່າງໜັກໜ່ວງຕໍ່ສຸຂະພາບ, ເສດຖະກິດ ແລະ ຊັບພະຍາກອນມະນຸດ, ຊຸກຍູ້ໃຫ້ພາກລັດເລັ່ງປະຕິຮູບກົດໝາຍຄວບຄຸມ ແລະ ປັບຂຶ້ນພາສີສຸຂະພາບ. 

ບາດກ້າວນີ້ແນໃສ່ຫຼຸດຜ່ອນອຸບັດຕິເຫດ, ປ້ອງກັນພະຍາດຮ້າຍແຮງ ແລະ ສ້າງລາຍຮັບເຂົ້າງົບປະມານ ເພື່ອການພັດທະນາປະເທດທີ່ຍືນຍົງ.

ການຜະລິດ ແລະ ການຊົມໃຊ້ເຄື່ອງດື່ມທີ່ມີທາດເຫຼົ້າໃນ ສປປ ລາວ ຍັງສືບຕໍ່ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ໃນຂະນະທີ່ການເກັບພາສີສຸຂະພາບສຳລັບສິນຄ້າປະເພດເຫຼົ້າ, ຢາສູບ ແລະ ເຄື່ອງດື່ມທີ່ມີນໍ້າຕານຍັງຢູ່ໃນລະດັບຕໍ່າ, ເຮັດໃຫ້ສິນຄ້າເຫຼົ່ານີ້ມີລາຄາຖືກ ແລະ ເຂົ້າເຖິງໄດ້ງ່າຍ. 

ຕາມການລາຍງານຂອງ ທ່ານ ນາງ ໃບຄຳ ຂັດຕິຍະ ລັດຖະມົນຕີກະຊວງສາທາລະນະສຸກ ໃນກອງປະຊຸມ ສະໄໝສາມັນຄັ້ງທີ 2 ຂອງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດ ຊຸດທີ 10 ໃນການສະເໜີປັບປຸງກົດໝາຍວ່າດ້ວຍເຄື່ອງດື່ມທີ່ມີທາດເຫຼົ້າ. ຈາກການສຳຫຼວດພົບວ່າ ສປປ ລາວ ເປັນໜຶ່ງໃນປະເທດທີ່ມີການບໍລິໂພກເຄື່ອງດື່ມທີ່ມີທາດເຫຼົ້າສູງທີ່ສຸດໃນອາຊຽນ ໂດຍສະເລ່ຍ 11,5 ລິດຕໍ່ຄົນຕໍ່ປີ ແລະ ກວ່າ 58,8% ຂອງປະຊາກອນອາຍຸ 15 ປີຂຶ້ນໄປແມ່ນດື່ມເຫຼົ້າ ເຊິ່ງກຸ່ມດັ່ງກ່າວຄືກຳລັງແຮງງານຫຼັກຂອງຊາດ. 

ອົງການອະນາໄມໂລກ (WHO) ລະບຸວ່າ ການດື່ມເຫຼົ້າເປັນສາເຫດຂອງພະຍາດຮ້າຍແຮງຫຼາຍຊະນິດ ເຊັ່ນ: ໂຣກມະເຮັງ, ພະຍາດຕັບ, ພະຍາດຫຼອດເລືອດຫົວໃຈ ແລະ ບັນຫາສຸຂະພາບຈິດ ໂດຍສະຖິຕິທົ່ວໂລກຊີ້ໃຫ້ເຫັນອັດຕາການເສຍຊີວິດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງສູງເຖິງ 43 ລ້ານຄົນຕໍ່ປີ, ພ້ອມທັງເປັນຕົ້ນເຫດຫຼັກຂອງອຸບັດຕິເຫດຕາມທ້ອງຖະໜົນ.

ຜົນກະທົບດັ່ງກ່າວສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນຢ່າງຈະແຈ້ງໃນບົດລາຍງານຂອງຄະນະກຳມະການແຫ່ງຊາດເພື່ອຄວາມປອດໄພທາງຫຼວງປີ 2026 ໂດຍອີງຕາມຂໍ້ມູນຈາກກະຊວງໂຍທາທິການ ແລະ ຂົນສົ່ງ ໃນປີ 2025 ທີ່ມີອຸບັດຕິເຫດຮ້າຍແຮງເກີດຂຶ້ນເຖິງ 6.779 ຄັ້ງ, ໃນນັ້ນ 1.440 ຄັ້ງແມ່ນເກີດຈາກການດື່ມສິ່ງມຶນເມົາ, ສົ່ງຜົນໃຫ້ມີຜູ້ບາດເຈັບຫຼາຍກວ່າ 10.464 ຄົນ ແລະ ເສຍຊີວິດເຖິງ 917 ຄົນ. 

ບົດຮຽນໃນໄລຍະ 5 ປີທີ່ຜ່ານມາຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ອຸບັດຕິເຫດໄດ້ພາກຊີວິດຄົນໄປປະມານ 900-1.000 ຄົນຕໍ່ປີ ເຊິ່ງ 80% ແມ່ນກຸ່ມຊາວໜຸ່ມ ແລະ ກຳລັງແຮງງານຫຼັກຂອງສັງຄົມ, ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍທາງເສດຖະກິດມະຫາສານເຖິງ 175 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດຕໍ່ປີ.

ເພື່ອຮັບມືກັບວິກິດການນີ້, ການສຶກສາໃນປີ 2026 ໂດຍສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມແຫ່ງຊາດ ໄດ້ສະເໜີໃຫ້ມີການປະຕິຮູບພາສີສຸຂະພາບ ເພື່ອເພີ່ມລາຍຮັບງົບປະມານ ແລະ ຍົກລະດັບຄຸນນະພາບຊັບພະຍາກອນມະນຸດ. 

ທິດທາງດັ່ງກ່າວສອດຄ່ອງກັບດຳລັດວ່າດ້ວຍການປະຢັດ ແລະ ຕ້ານການຟຸມເຟືອຍ ສະບັບເລກທີ 205/ລບ, ແນໃສ່ຫຼຸດຜ່ອນສັງຄົມບໍລິໂພກນິຍົມ, ສ້າງຄວາມກຸ້ມຕົນເອງທາງດ້ານງົບປະມານ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນການເພິ່ງພາຕ່າງປະເທດ, ທັງເປັນການແກ້ໄຂບັນຫາພະຍາດບໍ່ຕິດຕໍ່ (NCDs) ທີ່ພວມເປັນໄພຂົ່ມຂູ່ອັນດັບຕົ້ນໆຂອງປະເທດ. 

ທະນາຄານໂລກຍັງໄດ້ປະເມີນວ່າ ການປະຕິຮູບພາສີນີ້ອາດຊ່ວຍເພີ່ມລາຍຮັບໄດ້ເຖິງ 0,9% ຂອງ GDP ເຊິ່ງຈະຊ່ວຍໃຫ້ລັດຖະບານບັນລຸເປົ້າໝາຍລາຍຮັບ 20% ຂອງ GDP ຕາມມະຕິເລກທີ 04/ກມສພ, ພ້ອມທັງສົ່ງເສີມຄວາມສະເໝີພາບທາງດ້ານສຸຂະພາບ ແລະ ຍົກລະດັບບົດບາດຂອງລາວໃນເວທີອາຊຽນ ແລະ ສາກົນ.

ດ້ວຍເຫດນີ້, ອີງຕາມມະຕິເລກທີ 67/ຄບສພ ທີ່ເນັ້ນໜັກເຖິງການອັດຊ່ອງຫວ່າງ ແລະ ແກ້ໄຂປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້ໃນສັງຄົມ, ການປັບປຸງກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຄວບຄຸມເຄື່ອງດື່ມທີ່ມີທາດເຫຼົ້າຈຶ່ງກາຍເປັນຄວາມຈຳເປັນອັນຮີບດ່ວນ. 

ການປັບປຸງຄັ້ງນີ້ຈະຊ່ວຍໃຫ້ກົດໝາຍມີຄວາມຮັດກຸມ, ສອດຄ່ອງກັບສະພາບການຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານເສດຖະກິດ-ສັງຄົມໃນປັດຈຸບັນ, ພ້ອມທັງຮັບປະກັນການປະຕິບັດຕາມພັນທະສາກົນທີ່ ສປປ ລາວ ເປັນພາຄີຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ.

ບົດສຶກສາໂດຍສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າເສດຖະກິດມະຫາພາກ ທີ່ອອກມາເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້ ລະບຸວ່າ ລະບົບອາກອນໃນປະຈຸບັນບໍ່ສອດຄ່ອງກັບສະພາບການຕະຫຼາດອີກຕໍ່ໄປ ແລະ ເຮັດໃຫ້ລາຍຮັບຈຳນວນມະຫາສານຮົ່ວໄຫຼຜ່ານຊ່ອງໂຫວ່ຕ່າງໆ, ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີການເພີ່ມອັດຕາອາກອນຊົມໃຊ້ຫຼາຍຄັ້ງໃນໄລຍະໜຶ່ງທົດສະວັດທີ່ຜ່ານມາກໍຕາມ.

ບົດລາຍງານຮຽກຮ້ອງໃຫ້ລັດຖະບານຮັບຮອງເອົາໂຄງສ້າງອາກອນແບບໃໝ່ ທີ່ອີງໃສ່ບໍລິມາດຂອງສິນຄ້າທີ່ຂາຍອອກ ແທນທີ່ຈະອີງໃສ່ລາຄາໂຮງງານທີ່ແຈ້ງໄວ້. ບົດລາຍງານລະບຸວ່າ ການປະຕິຮູບນີ້ຈະຊ່ວຍໃຫ້ປະເທດລາວຫຍັບເຂົ້າໃກ້ເປົ້າໝາຍໃນການເພີ່ມລາຍຮັບຂອງລັດໃຫ້ບັນລຸ 20 ສ່ວນຮ້ອຍ ຂອງລວມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນ (GDP), ຕາມທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນມະຕິຕົກລົງເລກທີ 04 ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ.

ອີງຕາມບົດສຶກສາ, ການປ່ຽນແປງທີ່ສະເໜີມານີ້ ອາດຈະສ້າງແຫຼ່ງລາຍຮັບໃໝ່ທີ່ໝັ້ນຄົງໃຫ້ແກ່ລັດຖະບານ ເຊິ່ງມີມູນຄ່າຫຼາຍກວ່າ 146 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດໃນປີທຳອິດພຽງປີດຽວ, ໃນຂະນະດຽວກັນກໍເປັນການສົ່ງເສີມວິຖີຊີວິດທີ່ດີຕໍ່ສຸຂະພາບຫຼາຍຂຶ້ນ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນພາລະໃນໄລຍະຍາວຕໍ່ລະບົບສາທາລະນະສຸກຂອງປະເທດ.

ບົດລາຍງານຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ການເກັບອາກອນເພື່ອສຸຂະພາບທີ່ເຂັ້ມງວດຂຶ້ນ ບໍ່ພຽງແຕ່ຄວນຖືກມອງວ່າເປັນມາດຕະການດ້ານສາທາລະນະສຸກເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງເປັນການປະຕິຮູບດ້ານເສດຖະກິດທີ່ສຳຄັນອີກດ້ວຍ. ລາຍຮັບທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນອາດຈະຊ່ວຍສະໜອງທຶນໃຫ້ແກ່ບັນດາບຸລິມະສິດໃນການພັດທະນາປະເທດຊາດ ໃນຂະນະດຽວກັນກໍຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນການສູນເສຍທາງເສດຖະກິດທີ່ເກີດຈາກການຊົມໃຊ້ຢາສູບ, ການບໍລິໂພກເຄື່ອງດື່ມທີ່ມີທາດເຫຼົ້າ ແລະ ເຄື່ອງດື່ມທີ່ມີນ້ຳຕານສູງ.

ເຖິງແມ່ນວ່າລາຍຮັບຈາກອາກອນເພື່ອສຸຂະພາບຈະເພີ່ມຂຶ້ນຈາກ 1.398 ຕື້ກີບໃນປີ 2021 ມາເປັນ 4.540 ຕື້ກີບໃນປີ 2025 ກໍຕາມ, ແຕ່ນັກຄົ້ນຄວ້າກ່າວວ່າ ລະບົບທີ່ມີຢູ່ປະຈຸບັນແມ່ນນັບມື້ນັບຂາດປະສິດທິພາບ.

ປະຈຸບັນ, ສປປ ລາວ ໄດ້ນຳໃຊ້ອາກອນຕາມມູນຄ່າ (ad valorem tax), ເຊິ່ງຄິດໄລ່ເປັນເປີເຊັນຂອງລາຄາສິນຄ້າທີ່ອອກຈາກໂຮງງານ. ເນື່ອງຈາກຜູ້ຜະລິດສາມາດແຈ້ງລາຄາການຜະລິດທີ່ຕ່ຳກວ່າຄວາມເປັນຈິງ, ມູນຄ່າທີ່ຕ້ອງເສຍອາກອນຈຶ່ງຫຼຸດລົງຕາມໄປດ້ວຍ, ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ລາຍຮັບຂອງລັດຖະບານຫຼຸດລົງ ເຖິງແມ່ນວ່າອັດຕາອາກອນຈະເພີ່ມຂຶ້ນກໍຕາມ.

ບົດລາຍງານຍັງໃຫ້ຂໍ້ສັງເກດວ່າ ອັດຕາອາກອນຊົມໃຊ້ໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງໃນຊຸມປີມໍ່ໆມານີ້. ອາກອນເບຍໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນຈາກ 50 ສ່ວນຮ້ອຍໃນປີ 2016 ເປັນ 70 ສ່ວນຮ້ອຍໃນປີ 2024, ໃນຂະນະທີ່ອາກອນເຫຼົ້າກໍເພີ່ມຂຶ້ນຈາກ 30 ສ່ວນຮ້ອຍ ເປັນ 90 ສ່ວນຮ້ອຍ ໃນໄລຍະດຽວກັນ.

ເຖິງຈະມີການເພີ່ມຂຶ້ນເຫຼົ່ານີ້, ແຕ່ການຈັດເກັບອາກອນຕົວຈິງໃນປີ 2025 ບັນລຸໄດ້ພຽງ 45,2 ສ່ວນຮ້ອຍເທົ່ານັ້ນ, ເຊິ່ງຕໍ່າກວ່າຄ່າສະເລ່ຍທີ່ກົດໝາຍກຳນົດໄວ້ທີ່ 58,6 ສ່ວນຮ້ອຍຫຼາຍ.

#LaoXperts #ຂ່າວລາວ #ພາສີສຸຂະພາບ #ຄວບຄຸມເຄື່ອງດື່ມທາດເຫຼົ້າ #ສຸຂະພາບແລະເສດຖະກິດ #ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ