ຍຸດທະສາດການຫັນປ່ຽນປະເທດຈາກດິນແດນທີ່ຖືກປິດລ້ອມດ້ວຍພູຜາປ່າໄມ້ ແລະ ບໍ່ມີຊາຍແດນຕິດຈອດກັບທະເລ (Land-locked) ໃຫ້ກາຍເປັນສູນກາງການເຊື່ອມໂຍງຂອງພາກພື້ນ (Land-linked) ນັ້ນ ປຽບດັ່ງການທັບມ້າງກຳແພງອັນສູງຊັນ ໃຫ້ກາຍເປັນຂົວຂ້າມທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ເສດຖະກິດມະຫາອຳນາດເຂົ້າຫາກັນ. ດ້ວຍການເປີດນຳໃຊ້ທາງລົດໄຟ ລາວ-ຈີນ ແລະ ທ່າບົກທ່ານາແລ້ງ ຢ່າງເຕັມຮູບແບບ, ສປປ ລາວ ໄດ້ກ້າວຂຶ້ນມາຢືນຢູ່ເທີງຈຸດຍຸດທະສາດທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດແຫ່ງໜຶ່ງຂອງອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້.
ແຕ່ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຄຳຖາມທີ່ຍັງຄົງເປັນເງົາຕາມຕົວ ແລະ ສ້າງຄວາມສົນໃຈໃຫ້ແກ່ນັກນັກເສດຖະສາດຢູ່ສະເໝີກໍຄື: ຂົວແຫ່ງນີ້ ກຳລັງຈະກາຍເປັນ ຂຸມຊັບ ທີ່ສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມຢ່າງມະຫາສານໃຫ້ແກ່ປະເທດຊາດແທ້ຈິງ ຫຼື ໃນທ້າຍທີ່ສຸດແລ້ວ ມັນຈະເປັນພຽງແຕ່ “ທາງຜ່ານ” ທີ່ປ່ອຍໃຫ້ຂະບວນລົດສິນຄ້າຂອງເພື່ອນບ້ານແລ່ນກາຍໄປມາ ໂດຍທີ່ຄົນລາວໄດ້ຮັບພຽງແຕ່ຝຸ່ນຄວັນ ແລະ ຄ່າຜ່ານທາງພຽງເລັກນ້ອຍ?
ຖ້າເຮົາມາເບິ່ງພາບລວມຂອງໂຄງລ່າງພື້ນຖານໃນປັດຈຸບັນ, ທາງລົດໄຟ ລາວ-ຈີນ ປຽບເໝືອນເສັ້ນເລືອດໃຫຍ່ທີ່ກຳລັງສູບສີດເມັດເງິນເຂົ້າສູ່ລະບົບເສດຖະກິດຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ. ອີງຕາມຂໍ້ມູນສະຖິຕິຈາກບໍລິສັດທາງລົດໄຟ ລາວ-ຈີນ ຈຳກັດ, ນັບຕັ້ງແຕ່ເປີດນຳໃຊ້ຈົນເຖິງທ້າຍປີຜ່ານມາ ມີປະລິມານການຂົນສົ່ງສິນຄ້າຜ່ານເສັ້ນທາງສາຍນີ້ແລ້ວຫຼາຍກວ່າ 30 ລ້ານໂຕນ.
ສິ່ງທີ່ໜ້າປະທັບໃຈໄປກວ່ານັ້ນຄື ບົດລາຍງານການປະເມີນຂອງທະນາຄານໂລກ (World Bank) ພາຍໃຕ້ຫົວຂໍ້ “From Landlocked to Land-Linked” ໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ເສັ້ນທາງສາຍນີ້ສາມາດຫຼຸດຜ່ອນໄລຍະເວລາການຂົນສົ່ງສິນຄ້າຈາກອາຊຽນໄປສູ່ທະວີບເອີຣົບ ຈາກເດີມທີ່ຕ້ອງໃຊ້ເວລາເຖິງ 45 ວັນຜ່ານທາງທະເລ ໃຫ້ເຫຼືອພຽງແຕ່ 15 ຫາ 20 ວັນເທົ່ານັ້ນ.
ນອກຈາກນີ້, ທະນາຄານພັດທະນາອາຊີ (ADB) ຍັງຄາດການວ່າຕົ້ນທຶນໂລຈິສຕິກໃນການຂົນສົ່ງລະຫວ່າງ ຄຸນໝິງ ຫາ ວຽງຈັນ ສາມາດຫຼຸດລົງໄດ້ເຖິງ 30-50% ເມື່ອທຽບໃສ່ການຂົນສົ່ງທາງລົດໃນອະດີດ. ຕົວເລກເຫຼົ່ານີ້ຄືສັນຍານທີ່ບົ່ງບອກວ່າ ລາວມີໂຄງລ່າງພື້ນຖານລະດັບໂລກທີ່ພ້ອມຈະແຂ່ງຂັນແລ້ວ.
ແຕ່ການມີພຽງແຕ່ເສັ້ນທາງທີ່ສະດວກສະບາຍນັ້ນ ຍັງບໍ່ພຽງພໍທີ່ຈະເອີ້ນຕົນເອງວ່າເປັນ “ສູນກາງໂລຈິສຕິກ” ໄດ້ຢ່າງເຕັມປາກ. ຕູ້ຄອນເທນເນີທີ່ປິດປະທັບຕາ ຢ່າງແໜ້ນໜາ ເຊິ່ງແລ່ນຜ່ານແຜ່ນດິນລາວຈາກໄທໄປຈີນ ຫຼື ຈາກຈີນໄປໄທນັ້ນ ປຽບເໝືອນສາຍນ້ຳໃຫຍ່ທີ່ໄຫຼຜ່ານໜ້າບ້ານ, ຖ້າເຮົາບໍ່ມີອ່າງເກັບນ້ຳ ຫຼື ບໍ່ມີກັງຫັນເພື່ອປ່ຽນພະລັງງານນ້ຳໃຫ້ກາຍເປັນກະແສໄຟຟ້າ, ເຮົາກໍຈະໄດ້ພຽງແຕ່ຢືນເບິ່ງນ້ຳນັ້ນໄຫຼຜ່ານໄປຊື່ໆ.
ໃນກໍລະນີດຽວກັນນີ້, ຖ້າລາວພຽງແຕ່ເກັບ “ຄ່າຜ່ານທາງ” ແລະ “ຄ່າຄ່ຽນຖ່າຍສິນຄ້າ” ຢູ່ທ່າບົກທ່ານາແລ້ງ ໂດຍປາສະຈາກການສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມ, ຜົນປະໂຫຍດທີ່ໄດ້ຮັບກໍຈະເປັນພຽງແຕ່ເສດສ້ຽວໜຶ່ງຂອງມູນຄ່າສິນຄ້າຕົວຈິງ. ດັ່ງນັ້ນ, ໂອກາດທີ່ແທ້ຈິງຈຶ່ງນອນຢູ່ໃນການສ້າງລະບົບນິເວດ (Ecosystem) ທີ່ຄົບວົງຈອນ ເພື່ອດັກຈັບເອົາມູນຄ່າຈາກສາຍນ້ຳແຫ່ງການຄ້ານີ້.
ໂຊກດີທີ່ພາກລັດ ແລະ ເອກະຊົນຂອງລາວກຳລັງພະຍາຍາມປ່ຽນແປງວິທີການດັ່ງກ່າວ ໂດຍມີການພັດທະນາພື້ນທີ່ສະເພາະຢ່າງ Vientiane Logistics Park (VLP) ເຊິ່ງປັດຈຸບັນສາມາດຮອງຮັບຕູ້ຄອນເທນເນີໄດ້ຫຼາຍກວ່າ 100,000 TEUs ຕໍ່ປີ. ເປົ້າໝາຍທີ່ແທ້ຈິງຂອງການສ້າງພື້ນທີ່ເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ແມ່ນການເຮັດເປັນພຽງສາງເກັບເຄື່ອງ, ແຕ່ຄືການສ້າງ “ເຂດການຄ້າເສລີ” ແລະ “ສູນປຸງແຕ່ງສິນຄ້າ” ທີ່ດຶງດູດເອົາການລົງທຶນໂດຍກົງຈາກຕ່າງປະເທດ (FDI).
ລອງຈິນຕະນາການເບິ່ງວ່າ ແທນທີ່ສິນຄ້າຈະພຽງແຕ່ແລ່ນຜ່ານ, ນັກລົງທຶນຕ່າງຊາດພັດມາຕັ້ງໂຮງງານຫຸ້ມຫໍ່, ປະກອບຊິ້ນສ່ວນ ຫຼື ຕິດສະຫຼາກສິນຄ້າຢູ່ພາຍໃນປະເທດລາວເລີຍ ໂດຍອາໄສຄວາມໄດ້ປຽບດ້ານຕົ້ນທຶນການຂົນສົ່ງທີ່ຕໍ່າລົງ ແລະ ແຮງງານທີ່ສາມາດແຂ່ງຂັນໄດ້.
ສິ່ງນີ້ຈະກາຍເປັນແມ່ເຫຼັກດຶງດູດບໍລິສັດຂ້າມຊາດໃຫ້ຍ້າຍຖານການຜະລິດເຂົ້າມາ, ສ້າງວຽກເຮັດງານທຳມະຫາສານ ແລະ ເປີດປະຕູໃຫ້ທຸລະກິດ SMEs ຂະໜາດນ້ອຍຂອງລາວ ໄດ້ກາຍເປັນພາກສ່ວນໜຶ່ງຂອງລະບົບຕ່ອງໂສ້ອຸປະທານລະດັບໂລກ (Global Supply Chain).
ເຖິງແນວນັ້ນກໍຕາມ, ເຮົາຍັງມີສິ່ງທ້າທາຍອັນໃຫຍ່ຫຼວງທີ່ລໍຖ້າຢູ່ຂ້າງໜ້າ ເພາະເຖິງວ່າ “ຮາດແວ” ຫຼື ໂຄງລ່າງພື້ນຖານຈະດີເລີດພຽງໃດ, ແຕ່ຖ້າ “ຊອບແວ” ເຊິ່ງໝາຍເຖິງລະບຽບການຄຸ້ມຄອງຍັງຊັກຊ້າ ກໍບໍ່ຕ່າງຫຍັງກັບການມີລົດສະປອດທີ່ແລ່ນໄວໄດ້ແຕ່ຕ້ອງມາຕິດໄຟແດງຢູ່ທຸກໆສີ່ແຍກ.
ການຂາດແຄນອຸດສາຫະກຳຕໍ່ເນື່ອງພາຍໃນປະເທດ, ຂັ້ນຕອນການອະນຸມັດເອກະສານພາສີທີ່ຍັງບໍ່ທັນເປັນລະບົບດີຈີຕອນຮ້ອຍເປີເຊັນ ແລະ ມາດຕະຖານສຸຂານາໄມ ສຳລັບສິນຄ້າກະສິກຳທີ່ຍັງເປັນອຸປະສັກ ລ້ວນແຕ່ເປັນຕົ້ນທຶນແຝງທີ່ອາດເຮັດໃຫ້ນັກລົງທຶນຫັນໄປຫາເສັ້ນທາງອື່ນ ແທນທີ່ຈະມາລົງທຶນສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມໃນລາວ.
ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ, ປະເທດເພື່ອນບ້ານທັງໄທ ແລະ ຫວຽດນາມ ກໍກຳລັງແຂ່ງຂັນກັນຢ່າງດຸເດືອດເພື່ອພັດທະນາໂລຈິສຕິກຂອງຕົນເອງໃຫ້ເຊື່ອມຕໍ່ກັບຈີນໂດຍກົງ. ດັ່ງນັ້ນ, ເວລາຈຶ່ງບໍ່ເຄີຍຄອຍຖ້າໃຜ.
ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ປະເທດລາວຕົກຢູ່ໃນສະຖານະການຂອງການເປັນພຽງແຕ່ “ທາງຜ່ານ” ທີ່ສວຍງາມ, ທຸກພາກສ່ວນຕ້ອງເລັ່ງມືໃນການປະຕິຮູບລະບຽບການໃຫ້ໂປ່ງໃສ, ວ່ອງໄວ ແລະ ສົ່ງເສີມອຸດສາຫະກຳພາຍໃນຢ່າງຈິງຈັງ. ເພາະໃນທີ່ສຸດແລ້ວ, ໂອກາດອັນມະຫາສານນີ້ໄດ້ມາເຄາະປະຕູຮອດໜ້າບ້ານແລ້ວ, ຍັງເຫຼືອພຽງແຕ່ວ່າພວກເຮົາຈະສາມາດຍື່ນມືອອກໄປກອບໂກຍເອົາຄວາມຮັ່ງມີນັ້ນ ມາສ້າງເປັນຄວາມໝັ້ນຄົງທາງເສດຖະກິດໃຫ້ແກ່ຄົນລາວທັງຊາດໄດ້ຫຼາຍໜ້ອຍພຽງໃດເທົ່ານັ້ນ.
LaoXperts #ເສດຖະກິດລາວ #ໂລຈິສຕິກລາວ #ທາງລົດໄຟລາວຈີນ #ການຄ້າພາກພື້ນ #ພັດທະນາເສດຖະກິດ #ທຸລະກິດລາວ #LandLinked #LaoEconomy
