ໃນຍຸກທີ່ໂລກດິຈິຕອນໝູນວຽນໄປດ້ວຍຄວາມໄວຂອງປາຍນິ້ວສຳຜັດ, ຄວາມສົນໃຈຂອງຜູ້ຄົນໄດ້ກາຍເປັນຊັບພະຍາກອນທີ່ມີຄ່າທີ່ສຸດ ຫຼື ທີ່ນັກເສດຖະສາດເອີ້ນວ່າ “ເສດຖະກິດແຫ່ງຄວາມສົນໃຈ” (Attention Economy).
ທ່າມກາງການແຂ່ງຂັນທີ່ດຸເດືອດໃນຕະຫຼາດອອນລາຍ, ເຮົາຈຶ່ງມັກຈະເຫັນປະກົດການທີ່ພໍ່ຄ້າແມ່ຄ້າອອນລາຍຈຳນວນໜຶ່ງ ເລືອກໃຊ້ວິທີການສ້າງຄອນເທັນທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ, ສ້າງເລື່ອງລາວດຣາມ່າ, ຂໍ້ຂັດແຍ່ງ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ການສະແດງພຶດຕິກຳທີ່ຜິດແປກໄປຈາກມາດຕະຖານຂອງສັງຄົມ ພຽງເພື່ອດຶງດູດຍອດການເຂົ້າຊົມແລະ ຫວັງປ່ຽນກະແສເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ກາຍເປັນຍອດຂາຍ.
ແຕ່ ຄຳຖາມທີ່ໜ້າສົນໃຈຄື ກົນຍຸດດັ່ງກ່າວນີ້ ມັນສາມາດສ້າງຄວາມສຳເລັດໄດ້ແທ້ຫຼືບໍ່? ແລະ ໃນມຸມມອງທາງວິຊາການແລ້ວ ມັນຄຸ້ມຄ່າແທ້ຫຼືບໍ່ກັບສິ່ງທີ່ຕ້ອງແລກມາ?
ຫາກເຮົາມອງໃນມຸມມອງຂອງການຕະຫຼາດ, ການສ້າງດຣາມ່າທີ່ບໍ່ສ້າງສັນເພື່ອຮຽກຮ້ອງຄວາມສົນໃຈນັ້ນ ປຽບສະເໝືອນການ “ດື່ມນໍ້າທະເລເພື່ອດັບຄວາມກະຫາຍ”. ໃນໄລຍະສັ້ນ, ມັນອາດຈະຊ່ວຍແກ້ໄຂບັນຫາການຂາດຄົນເບິ່ງ ຫຼື ການທີ່ເພຈບໍ່ມີການໂຕ້ຕອບ ໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ. ເຊິ່ງ ອັນກໍຣິທຶມ ຂອງແພລັດຟອມໂຊຊຽວມີເດຍມັກຈະໃຫ້ລາງວັນກັບຄອນເທັນທີ່ມີການໂຕ້ຕອບສູງ ບໍ່ວ່າການໂຕ້ຕອບນັ້ນຈະເປັນໄປໃນທາງບວກ ຫຼື ທາງລົບກໍຕາມ.
ແຕ່ໃນໄລຍະຍາວ, ການຕະຫຼາດວິທີນີ້ຄືການທຳລາຍ “ມູນຄ່າຂອງແບຣນ” (Brand Equity) ຢ່າງຮ້າຍແຮງ. ຫຼັກການຕະຫຼາດທີ່ຍືນຍົງສອນໃຫ້ເຮົາຮູ້ວ່າ ການສ້າງແບຣນແມ່ນການສ້າງຄວາມໄວ້ເນື້ອເຊື່ອໃຈ (Trust).
ເມື່ອຜູ້ບໍລິໂພກຈື່ຈຳຮ້ານຄ້າ ຫຼື ຕົວຕົນຂອງພໍ່ຄ້າແມ່ຄ້າໃນຖານະ “ຕົວຕະຫຼົກ” ຫຼື “ຜູ້ສ້າງຄວາມວຸ້ນວາຍ” ຫຼາຍກວ່າການເປັນ “ຜູ້ສົ່ງມອບສິນຄ້າທີ່ມີຄຸນນະພາບ”, ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງຜູ້ຊື້ ແລະ ຜູ້ຂາຍຈະປ່ຽນຈາກຄວາມພັກດີ (Loyalty) ໄປສູ່ພຽງແຕ່ຄວາມຢາກຮູ້ຢາກເຫັນ. ມື້ໃດທີ່ກະແສດຣາມ່າໝົດໄປ ຫຼື ມີຄົນອື່ນທີ່ສ້າງດຣາມ່າໄດ້ຮຸນແຮງກວ່າ, ລູກຄ້າເຫຼົ່ານັ້ນກໍພ້ອມທີ່ຈະຈາກໄປໃນທັນທີ, ເຊິ່ງເປັນການ “ສ້າງເຮືອນເທິງກອງຊາຍ” ທີ່ພ້ອມຈະພັງທະລາຍລົງເມື່ອມີລົມພັດຜ່ານ.
ເມື່ອວິເຄາະລົງເລິກໃນມຸມມອງທາງຈິດຕະສາດ, ຕາມບົດຄົ້ນຄວ້າຂອງ ສະມາຄົມຈິດຕະສາດອາເມລິກາ (American Psychological Association – APA) ສາເຫດທີ່ຄອນເທັນດຣາມ່າມັກຈະໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມນັ້ນ ແມ່ນເນື່ອງມາຈາກກົນໄກທາງສະໝອງຂອງມະນຸດທີ່ມີ “ອະຄະຕິຕໍ່ເລື່ອງລົບ”.
ສະໝອງຂອງເຮົາຖືກອອກແບບມາໃຫ້ຕອບສະໜອງຕໍ່ໄພຄຸກຄາມ, ຂໍ້ຂັດແຍ່ງ ແລະ ສິ່ງທີ່ຜິດປົກກະຕິໄດ້ໄວກວ່າເລື່ອງລາວທຳມະດາ ເພື່ອການເອົາຕົວລອດ.
ເມື່ອຄົນເຮົາເຫັນການຜິດຖຽງກັນ ຫຼື ພຶດຕິກຳທີ່ສຸດໂຕ່ງໃນອິນເຕີເນັດ, ຮ່າງກາຍຈະຫຼັ່ງສານໂດປາມີນ (Dopamine) ແລະ ອະດຣີນາລີນ (Adrenaline) ອອກມາ, ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຮູ້ສຶກຕື່ນເຕັ້ນ ແລະ ຢາກຕິດຕາມຕໍ່.
ແນວໃດກໍຕາມ, ນັກຈິດຕະສາດໄດ້ເຕືອນວ່າ ການກະຕຸ້ນດ້ວຍອາລົມທາງລົບຊໍ້າໆ ຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ຊົມເກີດອາການ “ເມື່ອຍລ້າທາງອາລົມ” (Outrage Fatigue). ໝາຍຄວາມວ່າ ໃນຄັ້ງຕໍ່ໄປ ພໍ່ຄ້າແມ່ຄ້າຈະຕ້ອງສ້າງດຣາມ່າທີ່ຮຸນແຮງຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈເທົ່າເດີມ. ວົງຈອນນີ້ ບໍ່ພຽງແຕ່ສົ່ງຜົນເສຍຕໍ່ສຸຂະພາບຈິດຂອງຜູ້ຕິດຕາມເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງທຳລາຍສະພາບຈິດໃຈຂອງຜູ້ສ້າງຄອນເທັນເອງ ທີ່ຕ້ອງຫຼິ້ນລະຄອນຢູ່ຕະຫຼອດເວລາ ຈົນສູນເສຍຕົວຕົນທີ່ແທ້ຈິງ.
ຖ້າພິຈາລະນາໃນດ້ານເສດຖະສາດ, ຕາມການປະເມີນສະຖິຕິພຶດຕິກຳຜູ້ບໍລິໂພກໂດຍວາລະສານ Forbes ລະບຸວ່າ ການລົງທຶນສ້າງດຣາມ່າອາດເບິ່ງຄືວ່າເປັນວິທີທີ່ຕົ້ນທຶນຕໍ່າ (Low Cost) ໃນການເຂົ້າເຖິງກຸ່ມເປົ້າໝາຍຈຳນວນມະຫາສານ, ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ ມັນແຝງໄປດ້ວຍຕົ້ນທຶນຄ່າເສຍໂອກາດ (Opportunity Cost) ແລະ ຄວາມສ່ຽງທີ່ປະເມີນຄ່າໄດ້ຍາກ.
ໃນທາງເສດຖະກິດການຄ້າ, ລູກຄ້າທີ່ມີມູນຄ່າສູງຕະຫຼອດການນຳໃຊ້ ແມ່ນລູກຄ້າທີ່ຊື້ສິນຄ້າເພາະເຫັນເຖິງປະໂຫຍດ ແລະ ຄຸນນະພາບຂອງສິນຄ້າຢ່າງແທ້ຈິງ, ບໍ່ແມ່ນການຊື້ເພາະຄວາມສົງສານ ຫຼື ການຊື້ເພື່ອເກາະກະແສ. ນອກຈາກນີ້, ພຶດຕິກຳດັ່ງກ່າວຍັງສ້າງ ຜົນກະທົບຕໍ່ລະບົບເສດຖະກິດດິຈິຕອນໂດຍລວມ.
ການປ່ອຍໃຫ້ພື້ນທີ່ສື່ສັງຄົມອອນລາຍເຕັມໄປດ້ວຍຂໍ້ມູນຂີ້ເຫຍື້ອ ເຮັດໃຫ້ຜູ້ປະກອບການນໍ້າດີທີ່ຕັ້ງໃຈເຮັດທຸລະກິດຢ່າງສ້າງສັນ ຕ້ອງແບກຮັບຕົ້ນທຶນໃນການໂຄສະນາທີ່ສູງຂຶ້ນ ເພື່ອແຍ່ງຊິງພື້ນທີ່ສື່. ມັນເປັນການບິດເບືອນກົນໄກຕະຫຼາດ ທີ່ແທນທີ່ສິນຄ້າຈະແຂ່ງຂັນກັນທີ່ຄຸນນະພາບ ແລະ ນະວັດຕະກຳ, ແຕ່ພັດຕ້ອງມາແຂ່ງຂັນກັນທີ່ວ່າ ໃຜຈະສ້າງເລື່ອງລາວໄດ້ຫຼ້າສະໄໝ ແລະ ດຶງດູດຄວາມສົນໃຈໄດ້ຫຼາຍກັນ.
ເຖິງແມ່ນວ່າກົດໝາຍອາດຈະຍັງບໍ່ສາມາດຄວບຄຸມການສ້າງຄອນເທັນປະເພດນີ້ໄດ້ຢ່າງຮອບດ້ານ ຕາບໃດທີ່ມັນຍັງບໍ່ເຂົ້າຂ່າຍການໝິ່ນປະໝາດ ຫຼື ຫຼອກລວງຜູ້ບໍລິໂພກໂດຍກົງ, ແຕ່ໃນທາງທຸລະກິດແລ້ວ ການກະທຳດັ່ງກ່າວຖືເປັນການກະທຳທີ່ສາຍຕາສັ້ນເປັນຢ່າງຍິ່ງ.
ທຸລະກິດທີ່ແທ້ຈິງ ຄືການສ້າງຄຸນຄ່າ (Value Creation) ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາໃຫ້ກັບຜູ້ຄົນ. ເມື່ອໃດທີ່ຈຸດປະສົງຫຼັກຂອງການສື່ສານ ປ່ຽນຈາກການນຳສະເໜີຄຸນຄ່າຂອງສິນຄ້າ ມາເປັນການຈູງໃຈດ້ວຍສະຖານະການຈອມປອມ, ມັນກໍເປັນສັນຍານບົ່ງບອກເຖິງຄວາມອ່ອນແອຂອງຕົວສິນຄ້າເອງທີ່ບໍ່ສາມາດຂາຍຕົວມັນເອງໄດ້.
ສະຫຼຸບແລ້ວ, ການສ້າງຄອນເທັນດຣາມ່າເພື່ອແລກກັບຍອດຂາຍ ອາດຈະເປັນທາງລັດ ແລະ ໄດ້ຜົນໄວໃນຍຸກທີ່ຄົນຫິວໂຫຍກະແສສັງຄົມ. ແຕ່ຫາກເຮົາມອງຜ່ານເລນຂອງຄວາມເປັນມືອາຊີບ, ການຕະຫຼາດ, ຈິດຕະສາດ ແລະ ເສດຖະສາດແລ້ວ, ນີ້ຄືຍຸດທະສາດທີ່ອັນຕະລາຍ ແລະ ຂາດຄວາມຍືນຍົງທີ່ສຸດ.
ສຳລັບພໍ່ຄ້າແມ່ຄ້າອອນລາຍທີ່ຕ້ອງການສ້າງທຸລະກິດໃຫ້ເຕີບໂຕຢ່າງໜັກແໜ້ນໃນໄລຍະຍາວ ຄວນຫັນກັບມາໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບ “ຄຸນນະພາບຂອງສິນຄ້າ” ແລະ “ຄວາມຈິງໃຈ” ໃນການໃຫ້ບໍລິການ.
ເພາະໃນທ້າຍທີ່ສຸດແລ້ວ, ເມື່ອຜ້າກັ້ງຂອງໂຮງລະຄອນດຣາມ່າປິດລົງ ແລະ ກະແສລົມແຫ່ງຄວາມສົນໃຈພັດຜ່ານໄປ, ສິ່ງດຽວທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ລູກຄ້າຍັງຄົງຢູ່ກັບເຮົາ ກໍຄືຄຸນຄ່າທີ່ແທ້ຈິງທີ່ເຮົາໄດ້ສົ່ງມອບໃຫ້ພວກເຂົາ, ບໍ່ແມ່ນສຽງຮ້ອງໄຫ້ ຫຼື ສຽງດ່າທໍທີ່ສ້າງຂຶ້ນມາເພື່ອຮຽກຮ້ອງຄວາມສົນໃຈພຽງຊົ່ວຂ້າມຄືນ.
#LaoXperts #ການຕະຫຼາດອອນລາຍ #ວິເຄາະທຸລະກິດ #ເສດຖະກິດດິຈິຕອນ #ຈິດຕະສາດການຕະຫຼາດ #ສັງຄົມອອນລາຍ #ທຸລະກິດຍືນຍົງ #ການສ້າງແບຣນ
