ໂລກໃນຍຸກປັດຈຸບັນກຳລັງຢືນຢູ່ບົນປາກເຫວແຫ່ງການປ່ຽນແປງຄັ້ງຍິ່ງໃຫຍ່ ບ່ອນທີ່ກະດານໝາກຣຸກທາງພູມສາດການເມືອງບໍ່ໄດ້ຖືກຕັດສິນດ້ວຍກຳລັງທາງທະຫານ ຫຼື ຂະໜາດຂອງກອງທັບອີກຕໍ່ໄປ ແຕ່ກຳລັງຖືກກຳນົດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອັລກໍຣິທຶມ ແລະ ຂໍ້ມູນມະຫາສານ. 

ຖ້າປຽບທຽບເຕັກໂນໂລຊີປັນຍາປະດິດ ຫຼື AI ເປັນດັ່ງ “ນໍ້າມັນດິບແຫ່ງສະຕະວັດທີ 21” ການສ້າງກົດລະບຽບເພື່ອຄວບຄຸມ ແລະ ແບ່ງປັນຊັບພະຍາກອນດັ່ງກ່າວ ກໍຄືການກຳນົດທິດທາງຂອງເສດຖະກິດ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງໂລກໃນອະນາຄົດ. 

ທ່າມກາງສະພາບການແຂ່ງຂັນຢ່າງດຸເດືອດລະຫວ່າງມະຫາອຳນາດ, ສປ ຈີນ ໄດ້ເດີນໝາກຕາສຳຄັນດ້ວຍການນຳໃຊ້ “ການທູດປັນຍາປະດິດ” ເປັນເຄື່ອງມືທາງຍຸດທະສາດ ເຊິ່ງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນຢ່າງຈະແຈ້ງຜ່ານເຫດການປະຫວັດສາດໃນກອງປະຊຸມປັນຍາປະດິດໂລກ (World Artificial Intelligence Conference – WAIC) ທີ່ນະຄອນຊຽງໄຮ້ ໃນລະຫວ່າງວັນທີ 16-20 ກໍລະກົດ 2026 ທີ່ຜ່ານມາ.

ການປະກາດສ້າງຕັ້ງ ອົງການປັນຍາປະດິດໂລກ (World Artificial Intelligence Cooperation Organisation – WAICO) ຢ່າງເປັນທາງການ ໂດຍມີ ສປ ຈີນ ແລະ ອີກ 29 ປະເທດຮ່ວມເປັນສະມາຊິກກໍ່ຕັ້ງ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການລວມຕົວທາງດ້ານວິຊາການເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ເປັນການສ້າງ “ສະຖາປັດຕະຍະກຳທາງການທູດໃໝ່” ທີ່ແນໃສ່ດຸ່ນດ່ຽງອຳນາດການຜູກຂາດເຕັກໂນໂລຊີຂອງຝ່າຍຕາເວັນຕົກ.
ການດຶງເອົາປະເທດຈາກກຸ່ມ ອາຊຽນ, ຕາເວັນອອກກາງ, ເອີຣົບ, ລາຕິນອາເມລິກາ ແລະ ອາຟຣິກາ ເຂົ້າຮ່ວມເປັນພາຄີ ປຽບເໝືອນການຖັກທໍເສັ້ນທາງສາຍໄໝດິຈິຕອນ (Digital Silk Road) ໃຫ້ກາຍເປັນຕາໜ່າງທີ່ໜັກແໜ້ນ. 

ຕົວເລກຜູ້ເຂົ້າຮ່ວມລະດັບປະມຸກລັດ, ຫົວໜ້າລັດຖະບານ ແລະ ເຈົ້າໜ້າທີ່ຂັ້ນສູງຈາກກວ່າ 60 ປະເທດ ພ້ອມດ້ວຍຊ່ຽວຊານ ແລະ ນັກທຸລະກິດກວ່າ 1,400 ທ່ານ ເປັນສັນຍານບົ່ງບອກວ່າ ປະຊາຄົມໂລກ ໂດຍສະເພາະກຸ່ມປະເທດກຳລັງພັດທະນາ (Global South) ກຳລັງສະແຫວງຫາທາງເລືອກໃໝ່ໃນການເຂົ້າເຖິງເຕັກໂນໂລຊີ ທີ່ບໍ່ໄດ້ມາພ້ອມກັບເງື່ອນໄຂຜູກມັດທາງການເມືອງທີ່ເຄັ່ງຄັດ.

ໃນບົດປາໄສຂອງ ທ່ານ ສີ ຈິ້ນຜິງ ປະທານປະເທດແຫ່ງ ສປ ຈີນ ໄດ້ວາງຮາກຖານທາງດ້ານອຸດົມການຂອງການທູດ AI ຜ່ານ 4 ຫຼັກການສຳຄັນ ເຊິ່ງແຕ່ລະຫຼັກການລ້ວນແຕ່ແຝງໄປດ້ວຍໄນຍະທາງການເມືອງທີ່ເລິກເຊິ່ງ. ຫຼັກການຄວາມເປີດເຜີຍ ແລະ ການຮ່ວມມືທີ່ໄດ້ຜົນປະໂຫຍດຮ່ວມກັນ ແມ່ນການຕອບໂຕ້ໂດຍກົງຕໍ່ນະໂຍບາຍກີດກັນທາງເຕັກໂນໂລຊີ (Tech Decoupling) ໃນຂະນະທີ່ຫຼັກການດ້ານຄວາມປອດໄພ ແລະ ການຄວບຄຸມໄດ້ ແມ່ນການຮັບປະກັນອະທິປະໄຕທາງໄຊເບີ ບໍ່ໃຫ້ຕົກເປັນເຄື່ອງມືແຊກແຊງພາຍໃນ. 

ຄວາມສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມທີ່ສຸດໃນຂໍ້ລິເລີ່ມນີ້ ແມ່ນການເນັ້ນໜັກເຖິງຄວາມເປີດກວ້າງ ແລະ ຍອມຮັບຄວາມແຕກຕ່າງ ເຊິ່ງເປັນການປະຕິເສດແນວຄິດທີ່ວ່າເຕັກໂນໂລຊີຕ້ອງຜູກຕິດກັບຄ່ານິຍົມທາງວັດທະນະທຳດຽວ. 

ການຢໍ້າວ່າ AI ບໍ່ຄວນທຳລາຍຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງອາລະຍະທຳໂລກ ແມ່ນຄຳເວົ້າທີ່ດຶງດູດໃຈບັນດາປະເທດໃນຊີກໂລກໃຕ້ ທີ່ມັກຈະມີຄວາມກັງວົນຕໍ່ການຖືກກືນກິນທາງວັດທະນະທຳຜ່ານແພລດຟອມດິຈິຕອນຂອງຕາເວັນຕົກ. 

ທ້າຍສຸດ ການຍົກໃຫ້ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ (UN) ເປັນແກນກາງໃນການປົກຄອງທົ່ວໂລກດ້ານ AI ຍັງເປັນການສ້າງຄວາມຊອບທຳທາງການທູດ ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ຈີນ ບໍ່ໄດ້ຕ້ອງການສ້າງລະບຽບໂລກໃໝ່ເພື່ອທົດແທນລະບຽບເດີມ ແຕ່ຕ້ອງການປະຕິຮູບມັນຈາກພາຍໃນ ບົນພື້ນຖານລັດທິຫຼາຍຝ່າຍຢ່າງແທ້ຈິງ.

ການເຄື່ອນໄຫວຂອງຈີນໃນຄັ້ງນີ້ ບໍ່ໄດ້ຢຸດຢູ່ພຽງແຕ່ວາທະກຳທີ່ສວຍງາມ ແຕ່ໄດ້ຖືກຂັບເຄື່ອນດ້ວຍ Soft Power ທີ່ມາພ້ອມກັບຕົວເລກການລົງທຶນຕົວຈິງ. 

ການປະກາດມອບທຶນຝຶກອົບຮົມວິຊາສະເພາະດ້ານປັນຍາປະດິດຈຳນວນ 5,000 ທຶນ ພາຍໃນໄລຍະເວລາ 5 ປີ (ສະເລ່ຍປີລະ 1,000 ທຶນ) ໃຫ້ແກ່ປະເທດກຳລັງພັດທະນາ ແມ່ນການລົງທຶນໃສ່ “ຊັບພະຍາກອນມະນຸດ” ເຊິ່ງຈະກາຍເປັນເຄືອຂ່າຍນັກວິຊາການ ແລະ ຜູ້ກຳນົດນະໂຍບາຍໃນອະນາຄົດ ທີ່ຄຸ້ນເຄີຍກັບມາດຕະຖານ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີຂອງຈີນ.

ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ, ການປະກາດສ້າງສູນການຮ່ວມມືດ້ານການນຳໃຊ້ປັນຍາປະດິດສາກົນ ໃຫ້ແກ່ກຸ່ມອົງການຈັດຕັ້ງພາກພື້ນທີ່ສຳຄັນ ເຊັ່ນ ອາຊຽນ, ສັນນິບາດອາຣັບ, ສະຫະພາບອາຟຣິກາ, ປະຊາຄົມບັນດາປະເທດອາເມລິກາລາຕິນ ແລະ ຄາຣິບຽນ ຕະຫຼອດຈົນເຖິງອົງການຮ່ວມມືຊຽງໄຮ ແລະ ກຸ່ມປະເທດ BRICS ເປັນການຢັ້ງຢືນເຖິງຍຸດທະສາດການຂະຫຍາຍອິດທິພົນແບບຄອບຄຸມທຸກພາກພື້ນ ປຽບດັ່ງການວາງເຄືອຂ່າຍເສັ້ນເລືອດໃຫຍ່ທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ຫົວໃຈທາງເຕັກໂນໂລຊີຢູ່ປັກກິ່ງ ແລະ ຊຽງໄຮ້ ໄປສູ່ທົ່ວທຸກມຸມໂລກ. 

ການສົ່ງເສີມການນຳໃຊ້ລະບົບເຕືອນໄພອັດສະລິຍະດ້ານດິນຟ້າອາກາດ “ມາຊູ” (MAZU) ໃນ 30 ປະເທດຜູ້ຮ່ວມກໍ່ຕັ້ງ WAICO ກໍເປັນຕົວຢ່າງທີ່ເປັນຮູບປະທຳຂອງການນຳໃຊ້ AI ເພື່ອມະນຸດສະທຳ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງທາງສະພາບອາກາດ ເຊິ່ງເປັນການແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ບັນດາປະເທດກຳລັງພັດທະນາກຳລັງປະເຊີນໜ້າຢ່າງໜັກໜ່ວງທີ່ສຸດ.

ສຳລັບປະເທດຂະໜາດນ້ອຍແຕ່ມີຍຸດທະສາດທີ່ສຳຄັນເຊັ່ນ ສປປ ລາວ, ການຕັດສິນໃຈເຂົ້າຮ່ວມເປັນ 1 ໃນ 30 ປະເທດສະມາຊິກກໍ່ຕັ້ງຂອງອົງການ WAICO ໂດຍການນຳພາຂອງ ທ່ານ ທອງສະຫວັນ ພົມວິຫານ ຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແລະ ລັດຖະມົນຕີກະຊວງການຕ່າງປະເທດ ຖືເປັນບາດກ້າວທີ່ຊານສະຫຼາດໃນການວາງຕົວເທິງເວທີສາກົນ. 

ມັນບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການສະແດງອອກເຖິງຄວາມເປັນຄູ່ຮ່ວມມືຍຸດທະສາດຮອບດ້ານທີ່ໝັ້ນຄົງກັບ ສປ ຈີນ ພາຍໃຕ້ວິໄສທັດການສ້າງຄູ່ຮ່ວມຊາຕາກຳລາວ-ຈີນ ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນການເປີດປະຕູສູ່ໂອກາດອັນມະຫາສານໃນການຫຍໍ້ໄລຍະຫ່າງທາງດິຈິຕອນ (Digital Divide). 

ການເຂົ້າຮ່ວມ WAICO ຈະເປັນຂົວຕໍ່ໃຫ້ແກ່ ສປປ ລາວ ໃນການດຶງດູດການລົງທຶນ, ອຳນວຍຄວາມສະດວກໃນການຖ່າຍທອດເຕັກໂນໂລຊີ ຊຶ່ງຈະເປັນແຮງຊຸກຍູ້ສຳຄັນໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດດິຈິຕອນຂອງປະເທດ.

ໂອກາດໃນການປະຍຸກໃຊ້ AI ເຂົ້າໃນຂະແໜງການແພດ, ການສຶກສາ, ອຸດສາຫະກຳການຜະລິດ, ໂລຈິສຕິກ ແລະ ການຂົນສົ່ງ ດັ່ງທີ່ຄະນະຜູ້ແທນລາວໄດ້ທັດສະນະສຶກສາໃນງານວາງສະແດງ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ປະເທດສາມາດ “ກ້າວກະໂດດ” ຂ້າມຂໍ້ຈຳກັດທາງໂຄງລ່າງພື້ນຖານແບບດັ້ງເດີມ ພ້ອມທັງຮັບປະກັນສະຖຽນລະພາບທາງການເມືອງ, ເສດຖະກິດ ແລະ ວັດທະນະທຳ ໄປພ້ອມໆກັນ.

ແນ່ນອນວ່າ ສິ່ງທ້າທາຍອັນໃຫຍ່ຫຼວງທີ່ສຸດຂອງການທູດປັນຍາປະດິດໃນເວທີໂລກ ຄືການສ້າງຄວາມໄວ້ເນື້ອເຊື່ອໃຈທ່າມກາງສະພາບການແບ່ງຂົ້ວ. ດັ່ງທີ່ ທ່ານ ອັງໂຕນີໂອ ກຸເຕີເຮດ ເລຂາທິການໃຫຍ່ອົງການ ສປຊ ໄດ້ເນັ້ນໜັກໃນກອງປະຊຸມວ່າ ການພັດທະນາ AI ທີ່ປາສະຈາກການວາງແຜນ ແລະ ການຄຸ້ມຄອງ ປຽບເໝືອນການປ່ອຍໃຫ້ມ້າປ່າແລ່ນຢ່າງໄຮ້ທິດທາງ ເຊິ່ງປະຊາຄົມໂລກຕ້ອງຮ່ວມກັນອອກແບບການຄຸ້ມຄອງໃຫ້ເປັນໄປຕາມຫຼັກການ “ສ້າງໂດຍມວນມະນຸດ, ໂດຍມີຄວາມເປັນມະນຸດ ແລະ ເພື່ອມວນມະນຸດຊາດທັງໝົດ”. 

ດັ່ງນັ້ນ, ຜົນສຳເລັດຂອງອົງການ WAICO ທີ່ລິເລີ່ມໂດຍຈີນ ຈະບໍ່ໄດ້ຖືກວັດແທກດ້ວຍຈຳນວນປະເທດສະມາຊິກທີ່ເຂົ້າຮ່ວມໃນເບື້ອງຕົ້ນພຽງຢ່າງດຽວ ແຕ່ຈະຖືກທົດສອບດ້ວຍຄວາມສາມາດໃນການສ້າງມາດຕະຖານການປົກຄອງດ້ານ AI ທີ່ມີຄວາມໂປ່ງໃສ, ເຄົາລົບສິດທິມະນຸດ ແລະ ສາມາດເຊື່ອມໂຍງເຂົ້າກັບກອບວຽກງານຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດໄດ້ຢ່າງກົມກຽວ.

ສະຫຼຸບລວມແລ້ວ, ກອງປະຊຸມປັນຍາປະດິດໂລກ ປີ 2026 ທີ່ນະຄອນຊຽງໄຮ້ ແລະ ການກຳເນີດຂຶ້ນຂອງ WAICO ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ບົດບັນທຶກໜ້າໜຶ່ງໃນປະຫວັດສາດຂອງເຕັກໂນໂລຊີ ແຕ່ເປັນຈຸດປ່ຽນອັນສຳຄັນຂອງພູມສາດການເມືອງໂລກ. 

ການທູດປັນຍາປະດິດຂອງ ສປ ຈີນ ກຳລັງພິສູດໃຫ້ເຫັນວ່າ ການເປັນຜູ້ນຳໃນຍຸກສະໄໝໃໝ່ ບໍ່ໄດ້ຮຽກຮ້ອງພຽງແຕ່ຄວາມເປັນເລີດທາງດ້ານນະວັດຕະກຳ ແຕ່ຍັງຕ້ອງການຄວາມສາມາດໃນການສ້າງກອບການຮ່ວມມືທີ່ລວມສູນເອົາຜົນປະໂຫຍດຂອງຫຼາຍຊາດເຂົ້າກັນ. 

ສຳລັບປະເທດກຳລັງພັດທະນາ, ນີ້ຄືໂອກາດທອງໃນການເຂົ້າຮ່ວມກຳນົດທິດທາງອະນາຄົດຂອງຕົນເອງ ບໍ່ໃຫ້ຕົກເປັນພຽງຜູ້ບໍລິໂພກ ຫຼື ຜູ້ຖືກປະລະໄວ້ເບື້ອງຫຼັງໃນຍຸກດິຈິຕອນ. ການເດີນໝາກຕາສຳຄັນຂອງຈີນໃນຄັ້ງນີ້ ກຳລັງສ້າງແຮງກະເພືອມທີ່ປ່ຽນແປງໂຄງສ້າງການຈັດລະບຽບຂອງໂລກໃໝ່ ເຊິ່ງຈະເປັນຕົວຊີ້ວັດສຳຄັນວ່າ ປັນຍາປະດິດ ຈະກາຍເປັນເຄື່ອງມືສ້າງຄວາມສະເໝີພາບ ຫຼື ເປັນພຽງອາວຸດໃໝ່ໃນສົງຄາມເຢັນຍຸກດິຈິຕອນ.

#LaoX #AIDiplomacy #WAIC2026 #Geopolitics #GlobalSouth #ChinaTech #LaosDiplomacy #ArtificialIntelligence #TechGovernance #DigitalEconomy