ເປັນເວລາຫຼາຍທົດສະວັດ ທີ່ ສປປ ລາວ ໄດ້ຖືກຂະໜານນາມວ່າເປັນ “ໝໍ້ໄຟແຫ່ງອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້” ດ້ວຍການເພິ່ງພາຊັບພະຍາກອນນ້ຳອັນມະຫາສານໃນການຂັບເຄື່ອນເສດຖະກິດ. ແຕ່ໃນໂລກແຫ່ງຄວາມເປັນຈິງ ວິຖີທຳມະຊາດມີການປ່ຽນແປງສະເໝີ; ເມື່ອລະດູແລ້ງມາຢາມ ແລະ ລະດັບນ້ຳໃນອ່າງເກັບນ້ຳລົດລົງ, ໝໍ້ໄຟໜ່ວຍໃຫຍ່ນີ້ກໍມັກຈະປະເຊີນກັບພາວະ “ພະລັງງານອ່ອນ” ຈົນຕ້ອງໄດ້ດຶງກະແສໄຟຟ້າຈາກປະເທດເພື່ອນບ້ານເຂົ້າມາທົດແທນ.
ເພື່ອອຸດຊ່ອງໂຫວ່ນີ້, ລັດວິສາຫະກິດໄຟຟ້າລາວ (EDL) ໄດ້ເປີດໄຟຂຽວໃຫ້ນະໂຍບາຍຄັ້ງປະຫວັດສາດໃນເດືອນມິຖຸນາ 2026 ນີ້ ດ້ວຍການອະນຸຍາດໃຫ້ປະຊາຊົນທົ່ວໄປສາມາດຂາຍກະແສໄຟຟ້າສ່ວນເກີນ ຈາກລະບົບພະລັງງານແສງຕາເວັນເທິງຫຼັງຄາ (Solar Rooftop) ກັບຄືນສູ່ລະບົບສາຍສົ່ງແຫ່ງຊາດໄດ້.
ຈາກ “ຜູ້ບໍລິໂພກ” ສູ່ການເປັນ “ຜູ້ຜະລິດ”
ນະໂຍບາຍໃໝ່ນີ້ປຽບເໝືອນການປ່ຽນຫຼັງຄາບ້ານທີ່ເຄີຍວ່າງເປົ່າ ໃຫ້ກາຍເປັນໂຮງງານໄຟຟ້າຂະໜາດນ້ອຍນັບໝື່ນນັບແສນແຫ່ງທົ່ວປະເທດ. ພາຍໃຕ້ໂຄງການນີ້, ຄົວເຮືອນຈະສາມາດຂາຍໄຟຟ້າທີ່ເຫຼືອໃຊ້ໃຫ້ກັບ EDL ໃນອັດຕາຄົງທີ່ 922 ກີບຕໍ່ກິໂລວັດໂມງ. ທ່ານ ດຣ. ທອງສະຫວັນ ແກ້ວຄູນຍິ່ງ ຮອງຜູ້ອຳນວຍການໃຫຍ່ EDL ໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຢ່າງກົງໄປກົງມາວ່າ ເຖິງແມ່ນວ່າລາວຈະມີເຂື່ອນໄຟຟ້າຂະໜາດໃຫຍ່ຈຳນວນຫຼາຍ, ແຕ່ການຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການໃນລະດູແລ້ງຍັງເປັນສິ່ງທ້າທາຍ. ການດຶງເອົາພະລັງງານແສງຕາເວັນເຂົ້າມາຊ່ວຍ ຈຶ່ງປຽບເໝືອນການສ້າງ “ອ່າງເກັບນ້ຳເທິງອາກາດ” ທີ່ເຮັດວຽກໄດ້ດີທີ່ສຸດໃນລະດູທີ່ເຂື່ອນນ້ຳຕົກເຮັດວຽກໄດ້ໜ້ອຍທີ່ສຸດ ເຊິ່ງເປັນການອຸດຊ່ອງໂຫວ່ທາງລະດູການໄດ້ຢ່າງສົມບູນແບບ.
ຫຼຸດພາລະອຸດໜູນ ອຸດຮອຍຮົ່ວທາງເສດຖະກິດ
ເມື່ອເບິ່ງເລິກລົງໄປໃນຕົວເລກທາງເສດຖະສາດ, ນະໂຍບາຍນີ້ຄືການແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ກັດກິນງົບປະມານຂອງລັດມາຢ່າງຍາວນານ. ປັດຈຸບັນ, ຕົ້ນທຶນລວມໃນການຜະລິດ ແລະ ສາຍສົ່ງໄຟຟ້າຂອງ EDL ແມ່ນສູງເຖິງປະມານ 9 ເຊັນສະຫະລັດຕໍ່ກິໂລວັດໂມງ. ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງ, ປະຊາຊົນຜູ້ຊົມໃຊ້ຈ່າຍຄ່າໄຟຟ້າໃນອັດຕາທີ່ລັດອຸດໜູນ (Subsidy) ພຽງແຕ່ 6 ກວ່າເຊັນສະຫະລັດເທົ່ານັ້ນ.
ສ່ວນຕ່າງນີ້ຄືພາລະອັນໜັກໜ່ວງທີ່ລັດຖະບານຕ້ອງແບກຮັບ, ການເປີດໂອກາດໃຫ້ປະຊາຊົນຜະລິດໄຟຟ້າໃຊ້ເອງ ແລະ ຂາຍສ່ວນເກີນເຂົ້າລະບົບ ຈະຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນການນຳເຂົ້າໄຟຟ້າລາຄາແພງຈາກຕ່າງປະເທດໃນລະດູແລ້ງ ແລະ ຫຼຸດພາລະການອຸດໜູນຂອງລັດລົງໄດ້ຢ່າງມະຫາສານ.
ດັ່ງທີ່ ດຣ. ທອງສະຫວັນ ໄດ້ເນັ້ນຢ້ຳວ່າ ຫາກຄົວເຮືອນຜະລິດໄຟຟ້າເອງໄດ້ບາງສ່ວນ, ມັນກໍຄືການຊ່ວຍຫຼຸດຄ່າໃຊ້ຈ່າຍຂອງຊາດໄປໃນຕົວ.
ຄວາມຄຸ້ມຄ່າ ແລະ ການເຂົ້າເຖິງແຫຼ່ງທຶນ
ໃນອະດີດ, ແຜງໂຊລາເຊວອາດເປັນເລື່ອງໄກຕົວ ແລະ ມີລາຄາແພງ, ແຕ່ປັດຈຸບັນເຕັກໂນໂລຊີໄດ້ກ້າວໜ້າໄປຫຼາຍຈົນເຮັດໃຫ້ລາຄາຈັບຕ້ອງໄດ້. ຄົວເຮືອນສາມາດປະຢັດຄ່າໄຟຟ້າໄດ້ເຖິງ 20% ຫາ 40%, ຫຼື ຖ້າຕິດຕັ້ງລະບົບໃຫຍ່ພ້ອມແບັດເຕີຣີ ກໍສາມາດກວມເອົາການນຳໃຊ້ໄດ້ 100% ຕະຫຼອດທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ.
ເພື່ອທຳລາຍກຳແພງດ້ານເງິນລົງທຶນເບື້ອງຕົ້ນ, EDL ກຳລັງສະເໜີ ແນວທາງໃຫ້ ທະນາຄານພັດທະນາອາຊີ (ADB) ເພື່ອສຶກສາຊ່ອງທາງສະໜອງສິນເຊື່ອດອກເບ້ຍຕໍ່າ ໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນທີ່ສົນໃຈເຂົ້າຮ່ວມໂຄງການ ເຊິ່ງເປັນການເປີດກວ້າງໃຫ້ທຸກລະດັບຖານະສາມາດເຂົ້າເຖິງພະລັງງານສະອາດໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ.
ກົດກະຕິກາ ແລະ ມາດຕະຖານທີ່ເຄັ່ງຄັດ
ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ເກີດຜົນກະທົບຕໍ່ຄວາມສະຖຽນລະພາບຂອງລະບົບສາຍສົ່ງແຫ່ງຊາດ, ການຫັນເປັນ “ຜູ້ຜະລິດ” ຈຶ່ງມາພ້ອມກັບມາດຕະຖານເຕັກນິກທີ່ຮັດກຸມ. ລະບົບໄດ້ຈຳກັດເພດານການຕິດຕັ້ງໄວ້ທີ່ 5 ກິໂລວັດ ສຳລັບເຮືອນທີ່ໃຊ້ໄຟຟ້າລະບົບໜຶ່ງເຟສ (230 ໂວນ) ແລະ ສູງສຸດ 10 ກິໂລວັດ ສຳລັບບ້ານຫຼັງໃຫຍ່ທີ່ໃຊ້ລະບົບສາມເຟສ (400/230 ໂວນ).
ສິ່ງທີ່ໜ້າສົນໃຈຄືການໃຫ້ຄວາມໝັ້ນໃຈແກ່ຜູ້ລົງທຶນຜ່ານ ສັນຍາຊື້ຂາຍໄຟຟ້າ (PPA) ໄລຍະເວລາເຖິງ 10 ປີ. ຂະບວນການອະນຸມັດຈະໃຊ້ເວລາພຽງ 14 ວັນລັດຖະການເທົ່ານັ້ນ ໂດຍມີຄ່າທຳນຽມທຳອິດເຂົ້າພຽງ 2.5 ລ້ານກີບ (ກວມເອົາການກວດສອບ ແລະ ຕິດຕັ້ງໝໍ້ນັບໄຟແບບສອງທິດທາງ) ແລະ ມີຄ່າບໍລິການຮັກສາລະບົບເດືອນລະ 50,000 ກີບ ເຊິ່ງຈະຫັກອອກຈາກລາຍຮັບການຂາຍໄຟ.
ນອກຈາກນີ້, ມາດຕະຖານຄວາມປອດໄພແມ່ນຈຸດສຳຄັນທີ່ສຸດ; ອຸປະກອນແປງໄຟ (Inverter) ຈະຕ້ອງມີລະບົບປ້ອງກັນການເຮັດວຽກແບບໂດດດ່ຽວ (Anti-islanding) ເພື່ອຕັດກະແສໄຟທັນທີເມື່ອໄຟຟ້າຫຼັກມອດ ປ້ອງກັນອັນຕະລາຍຕໍ່ພະນັກງານບຳລຸງຮັກສາສາຍໄຟ, ໂດຍອະນຸຍາດສະເພາະຍີ່ຫໍ້ຊັ້ນນຳເຊັ່ນ Huawei, ABB/FIMER, AMATA ແລະ ATESS ເທົ່ານັ້ນ.
ບົດສະຫຼຸບ: ບາດກ້າວສູ່ຄວາມຍືນຍົງ
ການເປີດນະໂຍບາຍຮັບຊື້ໄຟຟ້າໂຊລາເຊວເທິງຫຼັງຄາຂອງ EDL ໃນຄັ້ງນີ້ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການແກ້ໄຂບັນຫາໄຟຟ້າຕົກໃນລະດູແລ້ງ, ແຕ່ມັນຄືຍຸດທະສາດໄລຍະຍາວ ມັນເປັນການປ່ຽນການລົງທຶນທີ່ເຄີຍຈຳກັດຢູ່ແຕ່ໃນລະດັບລັດ ແລະ ກຸ່ມທຶນຂະໜາດໃຫຍ່ ມາສູ່ມືຂອງປະຊາຊົນທົ່ວໄປ, ສ້າງລາຍຮັບໃຫ້ຄົວເຮືອນ, ຫຼຸດພາລະຂອງຊາດ ແລະ ຍົກລະດັບຄວາມໝັ້ນຄົງທາງພະລັງງານຂອງ ສປປ ລາວ ໃຫ້ກາຍເປັນ “ໝໍ້ໄຟສີຂຽວ” ທີ່ແຂງແກ່ນ ແລະ ຍືນຍົງຢ່າງແທ້ຈິງ.
#LaoXperts #EDL #ໄຟຟ້າລາວ #ພະລັງງານສະອາດ #ໂຊລາເຊວ #SolarRooftop #ພະລັງງານແສງຕາເວັນ #ພະລັງງານທົດແທນ #ເສດຖະກິດລາວ #ນະໂຍບາຍໃໝ່ #ຄວາມໝັ້ນຄົງທາງພະລັງງານ
