ການໃຊ້ຈ່າຍພາກລັດດ້ານສາທາລະນະສຸກທີ່ຫຼຸດລົງເຫຼືອພຽງ 4% ໄດ້ກາຍເປັນອຸປະສັກໃຫຍ່ຕໍ່ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ແລະ ເສດຖະກິດລາວ ໂດຍບົດລາຍງານ Lao PDR Economic Monitor ມິຖຸນາ 2026 ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ເລັ່ງເພີ່ມງົບປະມານເພື່ອອະນາຄົດຂອງຊາດ.
ທ່າມກາງຄວາມພະຍາຍາມໃນການສ້າງສະຖຽນລະພາບທາງດ້ານເສດຖະກິດມະຫາພາກ ສິ່ງໜຶ່ງທີ່ບໍ່ສາມາດມອງຂ້າມໄດ້ຄືການລົງທຶນໃສ່ “ທຶນມະນຸດ” (Human Capital) ເຊິ່ງເປັນຮາກຖານສຳຄັນຂອງການພັດທະນາປະເທດ.
ອີງຕາມບົດລາຍງານ Lao PDR Economic Monitor ສະບັບເດືອນມິຖຸນາ 2026 ຂອງທະນາຄານໂລກ ໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຢ່າງຊັດເຈນວ່າ ຂະແໜງສາທາລະນະສຸກຂອງລາວກຳລັງປະເຊີນກັບແຮງກົດດັນຢ່າງໜັກ ຈາກການຂາດແຄນງົບປະມານທີ່ຊຳເຮື້ອ.
ຂໍ້ມູນຈາກບົດລາຍງານດັ່ງກ່າວລະບຸວ່າ ໃນປີ 2023 ການໃຊ້ຈ່າຍຂອງລັດຖະບານໃນຂະແໜງສາທາລະນະສຸກຫຼຸດລົງເຫຼືອພຽງ 0.5% ຂອງ GDP ເຊິ່ງຖືວ່າຢູ່ໃນລະດັບຕໍ່າຫຼາຍເມື່ອທຽບກັບມາດຕະຖານສາກົນ.
ຜົນກະທົບທີ່ຕາມມາແມ່ນປະຊາຊົນຕ້ອງແບກຮັບຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນການປິ່ນປົວພະຍາບານດ້ວຍຕົນເອງ (Out-of-pocket spending) ສູງເຖິງ 44.8% ຂອງລາຍຈ່າຍດ້ານສຸຂະພາບທັງໝົດ.
ຕົວເລກນີ້ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມສ່ຽງທາງດ້ານການເງິນທີ່ຄອບຄົວຊາວລາວຕ້ອງປະເຊີນ ເຊິ່ງເມື່ອບວກກັບສະພາບເງິນເຟີ້ທີ່ເຮັດໃຫ້ອຳນາດການຊື້ຫຼຸດລົງ ໄດ້ສົ່ງຜົນໃຫ້ການເຂົ້າເຖິງການບໍລິການທາງການແພດຫຼຸດລົງຢ່າງໜ້າເປັນຫ່ວງ.
ຄວາມເປັນຈິງນີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນບັນຫາທາງສັງຄົມ ແຕ່ເປັນໄພຂົ່ມຂູ່ໂດຍກົງຕໍ່ຜະລິດຕະພາບແຮງງານ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການແຂ່ງຂັນຂອງເສດຖະກິດລາວໃນອະນາຄົດ.
ບົດລາຍງານຍັງໄດ້ວິເຄາະຕື່ມວ່າ ລາວພວມຢູ່ໃນໄລຍະການປ່ຽນແປງທາງໂຄງສ້າງປະຊາກອນທີ່ສຳຄັນ ໂດຍມີສັດສ່ວນກຳລັງແຮງງານ (ອາຍຸ 15-64 ປີ) ສູງເຖິງ 65.4% ຂອງປະຊາກອນທັງໝົດ. ນີ້ຄືປ່ອງຢ້ຽມແຫ່ງໂອກາດທາງປະຊາກອນ (Demographic Dividend) ທີ່ຈະຊ່ວຍຍູ້ແຮງການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດ ຖ້າຫາກປະຊາກອນເຫຼົ່ານີ້ມີສຸຂະພາບແຂງແຮງ ແລະ ມີທັກສະ. ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງ ລາວຍັງຄົງປະເຊີນກັບສິ່ງທ້າທາຍດ້ານໂພຊະນາການ ໂດຍສະເພາະອັດຕາການຂາດສານອາຫານຊຳເຮື້ອ (Stunting) ໃນເດັກນ້ອຍອາຍຸຕໍ່າກວ່າ 5 ປີ ທີ່ຍັງສູງເຖິງ 1 ໃນ 3 ຄົນ (ປະມານ 33%) ໃນປີ 2023 ເຊິ່ງສົ່ງຜົນກະທົບຖາວອນຕໍ່ການພັດທະນາທາງສະໝອງ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການຮຽນຮູ້.
ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນ ປະເທດກໍກຳລັງປະເຊີນກັບພາລະພະຍາດຄູ່ຂະໜານ ຄືນອກຈາກພະຍາດຕິດຕໍ່ແລ້ວ ພະຍາດບໍ່ຕິດຕໍ່ (NCDs) ເຊັ່ນ: ພະຍາດຫຼອດເລືອດຫົວໃຈ, ພະຍາດລະບົບຫາຍໃຈ ແລະ ເບົາຫວານ ກໍກຳລັງເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງໄວວາ ແລະ ກາຍເປັນສາເຫດຫຼັກຂອງການສູນເສຍປີສຸຂະພາບ (DALYs).
ສະພາບການດັ່ງກ່າວຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຕ້ອງມີລະບົບສາທາລະນະສຸກທີ່ເຂັ້ມແຂງ ແລະ ສາມາດຕອບສະໜອງໄດ້ຢ່າງທັນທ່ວງທີ.
ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫານີ້ ຂໍ້ສະເໜີແນະທາງນະໂຍບາຍຈາກທະນາຄານໂລກ ໄດ້ເນັ້ນໜັກເຖິງຄວາມຈຳເປັນໃນການ “ລະດົມ ແລະ ນຳໃຊ້ງົບປະມານທຸກກີບໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດສູງສຸດ” (Every Kip Counts).
ເປົ້າໝາຍສຳຄັນແມ່ນການສ້າງແຜນທີ່ນຳທາງ (Roadmap) ເພື່ອເພີ່ມສັດສ່ວນງົບປະມານສາທາລະນະສຸກໃຫ້ກ້າວໄປສູ່ລະດັບ 9% ຂອງລາຍຈ່າຍລັດຖະບານທັງໝົດພາຍໃນປີ 2030.
ການສ້າງພື້ນທີ່ທາງການເງິນນີ້ ສາມາດເຮັດໄດ້ໂດຍການປະຕິຮູບການເກັບພາສີສຸຂະພາບ ເຊັ່ນ: ການຂຶ້ນພາສີຢາສູບ, ເຫຼົ້າ ແລະ ເຄື່ອງດື່ມທີ່ມີນໍ້າຕານ ເຊິ່ງບໍ່ພຽງແຕ່ເພີ່ມລາຍຮັບໃຫ້ລັດ ແຕ່ຍັງຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນພຶດຕິກຳທຳລາຍສຸຂະພາບຂອງປະຊາຊົນ.
ນອກຈາກນີ້ ການແກ້ໄຂບັນຫາຄວາມຊັກຊ້າໃນການເບີກຈ່າຍງົບປະມານ ໃຫ້ໄປຮອດສະຖານທີ່ໃຫ້ບໍລິການຂັ້ນພື້ນຖານຢ່າງທັນເວລາ ແລະ ການຫັນມາໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບການບໍລິການສາທາລະນະສຸກຂັ້ນຕົ້ນ (Primary Health Care – PHC) ຈະເປັນກົນໄກສຳຄັນໃນການຫຼຸດຜ່ອນຄ່າໃຊ້ຈ່າຍທີ່ບໍ່ຈຳເປັນ ແລະ ຮັບປະກັນວ່າປະຊາຊົນທຸກລະດັບ ໂດຍສະເພາະຜູ້ທຸກຍາກ ສາມາດເຂົ້າເຖິງການປິ່ນປົວທີ່ມີຄຸນນະພາບໄດ້.
#LaoXperts#ສາທາລະນະສຸກລາວ #ທະນາຄານໂລກ #ທຶນມະນຸດ #ເສດຖະກິດລາວ #EveryKipCounts
