ວິກິດຕາເວັນອອກກາງໄດ້ກາຍເປັນຄື້ນສຶນາມິທາງເສດຖະກິດທີ່ພັດຖະຫຼົ່ມ ສປປ ລາວ ຢ່າງຮຸນແຮງ, ເຮັດໃຫ້ລາຄານໍ້າມັນເຊື້ອໄຟພຸ່ງທະຍານ ແລະ ອັດຕາເງິນເຟີ້ກັບມາແຕະລະດັບສອງຕົວເລກອີກຄັ້ງ. ປະກົດການນີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ສັ່ນຄອນສະຖຽນລະພາບທາງມະຫາພາກ ແຕ່ຍັງເປີດໂປງຄວາມບອບບາງຂອງໂຄງສ້າງເສດຖະກິດທີ່ເພິ່ງພາການນໍາເຂົ້າພະລັງງານຫຼາຍເກີນໄປ.

ຕົ້ນຕໍຂອງມໍລະສຸມຄັ້ງນີ້ເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນໃນທ້າຍເດືອນກຸມພາ ປີ 2026 ເມື່ອຊ່ອງແຄບຮໍມູຊ (Hormuz) ຖືກປິດລົງ. ເຫດການດັ່ງກ່າວໄດ້ຕັດຂາດການສະໜອງພະລັງງານນໍ້າມັນປະມານ 20% ຂອງໂລກທີ່ປົກກະຕິແລ້ວຕ້ອງຂົນສົ່ງຜ່ານເສັ້ນທາງນີ້. 

ຕະຫຼາດພະລັງງານໂລກທີ່ມີຄວາມຫົດຢືດຕໍ່ານັ້ນ ປຽບເໝືອນເຟືອງທີ່ແຫ້ງກອບລໍຖ້າແປວໄຟ, ໝາຍຄວາມວ່າພຽງແຕ່ການສະໜອງຫຼຸດລົງ 20% ກໍສາມາດຍູ້ໃຫ້ລາຄາເພີ່ມຂຶ້ນເປັນທົບໜຶ່ງໄດ້ທັນທີ. 

ຜົນກໍຄື ລາຄານໍ້າມັນສາກົນໄດ້ດີດຕົວຂຶ້ນຢ່າງຮຸນແຮງຈາກປະມານ 60 ໂດລາສະຫະລັດ ມາເປັນຫຼາຍກວ່າ 100 ໂດລາສະຫະລັດຕໍ່ບາເຣວໃນຊົ່ວພິບຕາ. ສໍາລັບພາກພື້ນອາຊຽນທີ່ຕ້ອງເພິ່ງພາການນໍາເຂົ້ານໍ້າມັນດິບຈາກຕາເວັນອອກກາງເຖິງ 55%, ນີ້ຄືໄພຄຸກຄາມທີ່ກະທົບຕໍ່ 28% ຂອງການຊົມໃຊ້ພະລັງງານຂັ້ນສຸດທ້າຍທັງໝົດໃນພາກພື້ນ. 

ໃນຖານະທີ່ເປັນປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ ແລະ ບໍ່ມີຄັງແຮນໍ້າມັນສໍາຮອງແຫ່ງຊາດຢ່າງເປັນທາງການ, ສປປ ລາວ ຖືກຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມປະເທດທີ່ມີຄວາມບອບບາງລະດັບສູງສຸດ (Extremely High) ຕໍ່ກັບການເໜັງຕີງຂອງລາຄາພະລັງງານໃນຄັ້ງນີ້. 

ກະແສຄື້ນດັ່ງກ່າວໄດ້ຊັດເຈນຂຶ້ນເມື່ອສາຍພານການສະໜອງຖືກຕັດຂາດ, ໂດຍສະເພາະເມື່ອປະເທດເຮົາເພິ່ງພາການນໍາເຂົ້ານໍ້າມັນສໍາເລັດຮູບຈາກປະເທດໄທຫຼາຍກວ່າ 90% ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ລະບົບພະລັງງານຂອງລາວຕົກຢູ່ໃນພາວະເພິ່ງພາຢ່າງສົມບູນ. ສະຖານະການຍິ່ງທະວີຄວາມຮຸນແຮງເມື່ອປະເທດໄທໄດ້ປະກາດຫ້າມສົ່ງອອກນໍ້າມັນໃນວັນທີ 17 ມີນາ 2026 ເພື່ອຮັບມືກັບການຂາດແຄນພາຍໃນຂອງຕົນເອງ. 

ພາວະນີ້ໄດ້ສ້າງຄວາມຕື່ນຕົກໃຈຢ່າງໜັກໃນສັງຄົມລາວ ຈົນເກີດປະກົດການປະຊາຊົນຍາດກັນໄປຊື້ນໍ້າມັນກັກຕຸນຕາມສະຖານີບໍລິການຕ່າງໆໃນຕົວເມືອງໃຫຍ່. ໂຊກຍັງດີທີ່ ສປປ ລາວ ສາມາດນໍາໃຊ້ການສົ່ງອອກພະລັງງານໄຟຟ້ານໍ້າຕົກເປັນອໍານາດຕໍ່ລອງ ເພື່ອຮັກສາການສະໜອງນໍ້າມັນຈາກໄທໄວ້ໄດ້ບາງສ່ວນ, ຊ່ວຍປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ລະບົບເສດຖະກິດພັງທະລາຍລົງຢ່າງສິ້ນເຊີງ. 

ເຖິງຢ່າງນັ້ນກໍຕາມ, ລາຄາຂາຍຍ່ອຍພາຍໃນປະເທດກໍໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງມະຫາສານ ໂດຍໃນເດືອນເມສາ 2026 ລາຄານໍ້າມັນກາຊວນໄດ້ພຸ່ງສູງຂຶ້ນເຖິງ 182% ແລະ ນໍ້າມັນແອັດຊັງເພີ່ມຂຶ້ນ 91% ເມື່ອທຽບໃສ່ເດືອນມັງກອນຂອງປີດຽວກັນ.

ບາດແຜທາງເສດຖະກິດມະຫາພາກນັບມື້ນັບເລິກລົງເມື່ອລາຄາພະລັງງານທີ່ແພງຂຶ້ນໄດ້ແຊກຊຶມເຂົ້າໄປໃນທຸກອົງຄາພະຍົບຂອງການຜະລິດ ແລະ ການບໍລິໂພກ. ອີງຕາມການລາຍງານຕົວເລກ, ອັດຕາເງິນເຟີ້ໄດ້ກັບຄືນສູ່ລະດັບສອງຕົວເລກອີກຄັ້ງ ໂດຍແຕະລະດັບ 10.2% ໃນເດືອນເມສາ 2026. 

ອັດຕາເງິນເຟີ້ຈາກການນໍາເຂົ້າກໍໄດ້ກະໂດດຈາກ 3.7% ໃນເດືອນກຸມພາ ມາເປັນ 10 ຫາ 13.5% ໃນເດືອນເມສາ ແລະ ພຶດສະພາ ຍ້ອນການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງຕົ້ນທຶນສິນຄ້ານໍາເຂົ້າ. 

ຈາກຂໍ້ມູນຂອງ Lao Statistics Bureau (LSB) ແລະ ແຫຼ່ງອື່ນໆ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ສະພາບການດັ່ງກ່າວໄດ້ຍູ້ໃຫ້ອັດຕາເງິນເຟີ້ສະເລ່ຍໃນປີ 2026 ຖືກຄາດການວ່າຈະປະມານ 9.7% ຫຼື ອາດສູງກວ່ານັ້ນ. 

ດັດຊະນີຄວາມບອບບາງທາງມະຫາພາກ (VMI) ໄດ້ປັບຕົວສູງຂຶ້ນແຕະລະດັບ 0.63 ໃນປີ 2026 ເຊິ່ງຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມສ່ຽງທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຈະແຈ້ງ. 

ມູນຄ່າການນໍາເຂົ້ານໍ້າມັນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງກ້າວກະໂດດຈາກ 117.3 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດໃນເດືອນມັງກອນ ມາເປັນ 258.6 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດໃນເດືອນເມສາ ເຊິ່ງກວມເອົາເຖິງ 24% ຂອງການນໍາເຂົ້າທັງໝົດ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ດຸນການຄ້າຫຼຸດລົງຢ່າງໜັກໃນຕົ້ນປີ. 

ນອກຈາກນີ້, ການຂາດດຸນການຄ້າກັບປະເທດໄທຍັງໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນເປັນສອງເທົ່າໃນໄລຍະເດືອນມັງກອນຫາເດືອນເມສາ. ເງິນກີບເອງກໍປະເຊີນກັບແຮງກົດດັນໃນການອ່ອນຄ່າລົງຕື່ມອີກ ເນື່ອງຈາກຄວາມຕ້ອງການເງິນຕາຕ່າງປະເທດເພື່ອນໍາເຂົ້ານໍ້າມັນທີ່ມີລາຄາແພງ ແລະ ພາລະໜີ້ສິນຕ່າງປະເທດທີ່ມີລະດັບສູງເຖິງປະມານ 80% ຂອງລວມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນ (GDP). 

ດ້ວຍປັດໄຈຫຍຸ້ງຍາກຮອບດ້ານເຫຼົ່ານີ້, ການເຕີບໂຕຂອງເສດຖະກິດລາວໃນປີ 2026 ຈຶ່ງຖືກຄາດຄະເນວ່າຈະຂະຫຍາຍຕົວພຽງ 4.0 ຫາ 4.6% ເຊິ່ງຕໍ່າກວ່າເປົ້າໝາຍ 5.5% ທີ່ລັດຖະບານໄດ້ວາງໄວ້.

ຜົນກະທົບດັ່ງກ່າວຍັງໄດ້ແຜ່ລາມໄປສູ່ຂະແໜງການຕົວຈິງຢ່າງກວ້າງຂວາງປຽບດັ່ງໂດມີໂນທີ່ລົ້ມທັບກັນ. ຂະແໜງໂລຈິສຕິກຕ້ອງແບກຮັບພາລະລາຄານໍ້າມັນກາຊວນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນເກືອບສອງເທົ່າ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຕົ້ນທຶນການຂົນສົ່ງພາຍໃນປະເທດດີດຕົວສູງຂຶ້ນຢ່າງຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້. 

ຂະແໜງອຸດສາຫະກໍາການຜະລິດກໍໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກຕົ້ນທຶນປັດໄຈການຜະລິດ ແລະ ສາທາລະນຸປະໂພກທີ່ແພງຂຶ້ນ, ສົ່ງຜົນໃຫ້ໂຮງງານຕ່າງໆຕ້ອງເດີນເຄື່ອງຈັກຕໍ່າກໍາລັງການຜະລິດທີ່ເໝາະສົມ. 

ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ, ລາຄາຝຸ່ນເຄມີສາກົນເຊັ່ນ ຝຸ່ນຢູເຣຍ (Urea) ໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນເຖິງ 80%. ການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງລາຄາຝຸ່ນນີ້ ບວກກັບຄ່ານໍ້າມັນທີ່ແພງຂຶ້ນ ໄດ້ເປັນໄພຂົ່ມຂູ່ໂດຍກົງຕໍ່ຄວາມໝັ້ນຄົງທາງດ້ານສະບຽງອາຫານ ເນື່ອງຈາກກະສິກໍາສະໄໝໃໝ່ຕ້ອງອາໄສພະລັງງານນໍ້າມັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍເພື່ອປ່ຽນເປັນສະບຽງອາຫານ. 

ສໍາລັບຂະແໜງການທ່ອງທ່ຽວທີ່ເປັນຄວາມຫວັງຂອງການຟື້ນຟູເສດຖະກິດນັ້ນ, ລາຄານໍ້າມັນຍົນທີ່ພຸ່ງສູງຂຶ້ນໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄ່າປີ້ຍົນແພງຂຶ້ນ ເຊິ່ງອາດສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຈໍານວນນັກທ່ອງທ່ຽວໄລຍະໄກ. ເຖິງແມ່ນວ່ານັກທ່ອງທ່ຽວຈີນຈະສືບຕໍ່ເພີ່ມຂຶ້ນ, ແຕ່ນັກທ່ອງທ່ຽວໄທ, ເກົາຫຼີ ແລະ ຍີ່ປຸ່ນ ພັດມີທ່າອ່ຽງຫຼຸດລົງ. 

ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນໃນໄລຍະບຸນປີໃໝ່ລາວທີ່ເມືອງມໍລະດົກໂລກຫຼວງພະບາງ, ຈໍານວນນັກທ່ອງທ່ຽວພາຍໃນປະເທດໄດ້ຫຼຸດລົງເຖິງ 48% ເມື່ອທຽບກັບປີ 2025 ຄືຈາກ 79,080 ຄົນ ເຫຼືອພຽງ 40,875 ຄົນ, ໃນຂະນະທີ່ນັກທ່ອງທ່ຽວຕ່າງປະເທດລວມກໍຫຼຸດລົງເຖິງ 42%.

ໃນຖານະຜູ້ທີ່ຕິດຕາມສະພາບດັ່ງກ່າວຢ່າງໃກ້ຊິດ, ເຫັນວ່າລັດຖະບານໄດ້ມີຄວາມພະຍາຍາມຢ່າງຮີບດ່ວນໃນການອອກມາດຕະການແຊກແຊງແບບສຸກເສີນເພື່ອບັນເທົາທຸກໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ ແລະ ພາກທຸລະກິດ. 

ມາດຕະການເຫຼົ່ານັ້ນລວມມີການອອກແຈ້ງການດ່ວນ ເພື່ອຫ້າມການກັກຕຸນນໍ້າມັນ ແລະ ຫ້າມການຂາຍໃສ່ຕຸກເກີນ 5 ລິດ, ພ້ອມທັງກໍານົດໂກຕາການສະໜອງປະຈໍາວັນຢ່າງເຂັ້ມງວດ. 

ທາງດ້ານການເງິນ, ໄດ້ມີການກໍານົດເພດານອາກອນຊົມໃຊ້ນໍ້າມັນກາຊວນໄວ້ທີ່ 21% ແລະ ນໍ້າມັນແອັດຊັງທໍາມະດາທີ່ 31%, ລວມທັງການໂຈະການເກັບຄ່າທໍານຽມພັດທະນາ (additive fee) ຊົ່ວຄາວເພື່ອປົກປ້ອງຜູ້ບໍລິໂພກພາຍໃນ. 

ນອກຈາກນີ້, ຍັງມີມາດຕະການປະຢັດຢ່າງເຄັ່ງຄັດເຊັ່ນ: ການຫັນການປະຊຸມຂອງລັດໄປເປັນຮູບແບບອອນລາຍ, ການຈັດຕາຕະລາງພະນັກງານໝູນວຽນມາຫ້ອງການ, ແລະ ການຫຼຸດວັນຮຽນຂອງໂຮງຮຽນລົງເຫຼືອພຽງ 3 ວັນຕໍ່ອາທິດ. ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນ, ຍັງໄດ້ໃຫ້ບຸລິມະສິດແກ່ຜູ້ນໍາເຂົ້ານໍ້າມັນໃນການເຂົ້າເຖິງເງິນຕາຕ່າງປະເທດ.  ອອກມາດຕະການຫຼຸດອັດຕາອາກອນຊົມໃຊ້ລົງຈາກ 10% ມາເປັນ 0% ນັບຕັ້ງແຕ່ວັນທີ 17 ມີນາ 2026 ເປັນຕົ້ນມາ.

ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ການນໍາໃຊ້ນະໂຍບາຍຖົມຂຸມ ຫຼື ອຸດໜູນລາຄານໍ້າມັນນັ້ນຍັງມີຄວາມສ່ຽງອັນຕະລາຍສູງ ແລະ ຕ້ອງມີການກໍານົດເປົ້າໝາຍໃຫ້ຮັດກຸມ ເນື່ອງຈາກ ສປປ ລາວ ມີພື້ນທີ່ທາງງົບປະມານ ທີ່ຈໍາກັດຫຼາຍ ເຊິ່ງເປັນຜົນສືບເນື່ອງມາຈາກພາລະໜີ້ສິນຕ່າງປະເທດທີ່ໜັກໜ່ວງ.

ເພື່ອເປັນການແກ້ໄຂບັນຫາຢ່າງຍືນຍົງໃນໄລຍະຍາວ ແລະ ຫຼຸດພົ້ນຈາກກັບດັກການເພິ່ງພາທາງພະລັງງານ, ປະເທດລາວໄດ້ຕັ້ງເປົ້າໃຫ້ລົດໄຟຟ້າ (EV) ກວມເອົາ 10% ຂອງຂະແໜງການຂົນສົ່ງພາຍໃນປີ 2026 ແລະ 30% ພາຍໃນປີ 2030.

ພ້ອມດຽວກັນນີ້, ລັດຖະບານກໍາລັງຊອກຫາແຫຼ່ງສະໜອງນໍ້າມັນໃໝ່ໆເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນການເພິ່ງພາເຊັ່ນ: ຣັດເຊຍ, ກາຊັກສະຖານ ແລະ ສິງກະໂປ. ການໝູນໃຊ້ສັນຍາການຄ້າເສລີ ACFTA 3.0 ແລະ ຍຸດທະສາດການເປັນສູນກາງທາງລົດໄຟ ແລະ ໂລຈິສຕິກ ຈະເປັນກຸນແຈສຳຄັນໃນການປົດແອກເສດຖະກິດລາວຈາກກັບດັກການເພິ່ງພາໃນອະນາຄົດ. 

ບົດຮຽນຈາກວິກິດຄັ້ງນີ້ຄືສຽງລະຄັງເຕືອນໃຫ້ພວກເຮົາຕ້ອງສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງຈາກພາຍໃນ ເພື່ອກຽມພ້ອມຮັບມືກັບໂລກທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມບໍ່ແນ່ນອນ.

#LaoXperts #ເສດຖະກິດລາວ #ອັດຕາເງິນເຟີ້ #ມະຫາພາກ #LaoEconomy #InflationLao #Macroeconomics