ໃນວົງການເສດຖະກິດມະຫາພາກ ແລະ ການຄ້າພາຍໃນ, ໜຶ່ງໃນຄຳຖາມຄລາສສິກທີ່ສ້າງຄວາມອຶດອັດໃຈໃຫ້ກັບຜູ້ບໍລິໂພກຫຼາຍທີ່ສຸດຄື “ເປັນຫຍັງເວລາລາຄານໍ້າມັນກາຊວນຂຶ້ນ, ລາຄາສິນຄ້າຈຶ່ງຟ້າວຂຶ້ນຕາມທັນທີ, ແຕ່ພໍລາຄາກາຊວນຫຼຸດລົງ, ລາຄາສິນຄ້າພັດມິດງຽບ ແລະ ບໍ່ຍອມລົງຕາມ.
ປະກົດການນີ້ບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນສະເພາະແຕ່ໃນ ສປປ ລາວ ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ເປັນກົນໄກທາງເສດຖະສາດທີ່ເກີດຂຶ້ນທົ່ວໂລກ ເຊິ່ງນັກເສດຖະສາດເອີ້ນວ່າ “ຄວາມໜືດຂອງລາຄາ” (Sticky Prices) ຫຼື ການສົ່ງຜ່ານລາຄາທີ່ບໍ່ສົມມາດ.
ເມື່ອເຮົາມອງເລິກລົງໄປໃນໂຄງສ້າງຕົ້ນທຶນ, ຈະເຫັນໄດ້ວ່າລາຄາພະລັງງານເປັນພຽງຕົວຈຸດຊະນວນທີ່ເຮັດໃຫ້ຜູ້ປະກອບການມີເຫດຜົນໃນການປັບລາຄາຂຶ້ນເພື່ອຮັກສາອັດຕາກຳໄລຂອງຕົນເອງໃນຍາມທີ່ຕົ້ນທຶນພຸ່ງສູງ. ແຕ່ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ເມື່ອຕົ້ນທຶນນໍ້າມັນເຊື້ອໄຟເລີ່ມຜ່ອນຄາຍລົງ, ກົນໄກຕະຫຼາດພັດບໍ່ໄດ້ບີບບັງຄັບໃຫ້ພວກເຂົາຕ້ອງຫຼຸດລາຄາລົງໃນທັນທີ, ໂດຍສະເພາະໃນສະພາບແວດລ້ອມທີ່ການແຂ່ງຂັນບໍ່ສົມບູນ ຫຼື ຜູ້ບໍລິໂພກໄດ້ຍອມຮັບລາຄາໃໝ່ນັ້ນໄປແລ້ວ.
ເພື່ອທຳຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງ, ພວກເຮົາຕ້ອງມອງຂ້າມພຽງແຕ່ຕົວເລກໜ້າປໍ້ານໍ້າມັນຂອງ ບໍລິສັດ ລັດວິສາຫະກິດ ນໍ້າມັນເຊື້ອໄຟລາວ ແລ້ວມາເບິ່ງວົງຈອນການຜະລິດ ແລະ ການສະຕັອກສິນຄ້າຕົວຈິງ.
ສິນຄ້າອຸປະໂພກບໍລິໂພກທີ່ວາງຂາຍຢູ່ຕາມທ້ອງຕະຫຼາດໃນມື້ນີ້, ລ້ວນແຕ່ຖືກຜະລິດ, ນຳເຂົ້າ ແລະ ຂົນສົ່ງມາຕັ້ງແຕ່ຫຼາຍອາທິດ ຫຼື ຫຼາຍເດືອນກ່ອນໜ້ານີ້ ເຊິ່ງເປັນໄລຍະທີ່ລາຄາກາຊວນຍັງຄົງແຕະລະດັບສູງສຸດ. ໝາຍຄວາມວ່າ ຜູ້ປະກອບການຍັງຄົງແບກຮັບຕົ້ນທຶນເກົ່າທີ່ແພງຢູ່ຈົນກວ່າສະຕັອກສິນຄ້າລັອດນັ້ນຈະຖືກລະບາຍອອກໝົດ.
ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນ, ໂຄງສ້າງລາຄາສິນຄ້າໜຶ່ງຊິ້ນ ບໍ່ໄດ້ປະກອບດ້ວຍຄ່ານໍ້າມັນພຽງຢ່າງດຽວ. ເມື່ອລາຄານໍ້າມັນຂຶ້ນ, ມັນໄດ້ດຶງເອົາຕົ້ນທຶນແຝງອື່ນໆຂຶ້ນໄປພ້ອມ ເຊັ່ນ: ຄ່າເຊົ່າສະຖານທີ່, ຄ່າແຮງງານ, ຄ່າວັດຖຸດິບ, ລວມເຖິງຄ່າບໍລິຫານຈັດການຕ່າງໆ. ຕົ້ນທຶນເຫຼົ່ານີ້ເມື່ອຖືກປັບຂຶ້ນແລ້ວ ແມ່ນມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຫຼາຍທີ່ຈະປັບລົງ.
ຕົວຢ່າງ: ການຂຶ້ນເງິນເດືອນ ຫຼື ຄ່າຈ້າງລາຍວັນໃຫ້ກຳມະກອນເພື່ອຮັບມືກັບຄ່າຄອງຊີບ ເມື່ອປັບຂຶ້ນໄປແລ້ວ ຜູ້ປະກອບການບໍ່ສາມາດຫຼຸດຄ່າຈ້າງລົງໄດ້ພຽງເພາະລາຄາກາຊວນຫຼຸດລົງ ເຮັດໃຫ້ຖານຕົ້ນທຶນລວມຍັງຄົງຄ້າງຢູ່ໃນລະດັບສູງ ເຖິງແມ່ນວ່າຄ່າຂົນສົ່ງຈະຫຼຸດລົງກໍຕາມ.
ນອກເໜືອຈາກປັດໄຈດ້ານວົງຈອນການຜະລິດແລ້ວ, ສິ່ງທີ່ເປັນອຸປະສັກໃຫຍ່ທີ່ສຸດສຳລັບໂຄງສ້າງເສດຖະກິດຂອງປະເທດເຮົາຄື “ຄວາມອ່ອນໄຫວຂອງອັດຕາແລກປ່ຽນ”.
ອີງຕາມຂໍ້ມູນການຕິດຕາມອັດຕາເງິນເຟີ້ຂອງ ສູນສະຖິຕິແຫ່ງຊາດ (LSB), ພວກເຮົາຈະເຫັນໄດ້ວ່າໝວດສິນຄ້າອຸປະໂພກບໍລິໂພກມີການເພິ່ງພາການນຳເຂົ້າຈາກຕ່າງປະເທດໃນອັດຕາສ່ວນທີ່ສູງຫຼາຍ.
ເຖິງແມ່ນວ່າລາຄາກາຊວນຈະຫຼຸດລົງມາເຫຼືອ 28,420 ກີບ/ລິດ, ແຕ່ຖ້າຫາກຄ່າເງິນກີບຍັງຄົງອ່ອນຄ່າເມື່ອທຽບກັບເງິນໂດລາສະຫະລັດ ຫຼື ເງິນບາດ, ຕົ້ນທຶນລວມໃນການນຳເຂົ້າສິນຄ້າກໍຍັງຄົງແພງຢູ່ຄືເກົ່າ.
ຜູ້ປະກອບການຈຳເປັນຕ້ອງຮັກສາລາຄາຂາຍຍ່ອຍໃຫ້ຢູ່ໃນລະດັບສູງ ເພື່ອປ້ອງກັນຄວາມສ່ຽງຈາກການເໜັງຕີງຂອງອັດຕາແລກປ່ຽນໃນອະນາຄົດ ເພາະພວກເຂົາຕ້ອງກຽມເງິນກີບຈຳນວນຫຼາຍຂຶ້ນເພື່ອໄປແລກປ່ຽນເປັນເງິນຕາຕ່າງປະເທດສຳລັບການສັ່ງຊື້ສິນຄ້າລັອດຕໍ່ໄປ.
ຄວາມບໍ່ແນ່ນອນນີ້ເຮັດໃຫ້ພາກທຸລະກິດເລືອກທີ່ຈະ “ກອດລາຄາເກົ່າ” ເອົາໄວ້ ເພື່ອສ້າງເບາະຮອງຮັບຄວາມສ່ຽງໃຫ້ກັບຕົນເອງ ເຊິ່ງແນ່ນອນວ່າພາລະທັງໝົດຈະຕົກໄປຢູ່ກັບຜູ້ບໍລິໂພກສຸດທ້າຍ ໂດຍສະເພາະກຸ່ມຜູ້ມີລາຍຮັບຄົງທີ່ ເຊັ່ນ: ພະນັກງານລັດ ທີ່ອຳນາດການຊື້ໄດ້ຫົດຕົວລົງຢ່າງໜ້າເປັນຫ່ວງຕະຫຼອດໄລຍະວິກິດທີ່ຜ່ານມາ.
ສຸດທ້າຍແລ້ວ, ສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ລາຄາສິນຄ້າບໍ່ຍອມຫຼຸດລົງ ຍັງກ່ຽວຂ້ອງກັບປັດໄຈທາງດ້ານຈິດຕະວິທະຍາຕະຫຼາດ ແລະ ການສະແຫວງຫາກຳໄລ. ເມື່ອຜູ້ບໍລິໂພກເລີ່ມເຄີຍຊິນ ແລະ ຍອມຈ່າຍໃນລາຄາທີ່ແພງຂຶ້ນແລ້ວ, ພໍ່ຄ້າຊາວຂາຍກໍບໍ່ມີແຮງຈູງໃຈທີ່ຈະຫຼຸດລາຄາລົງ ຕາບໃດທີ່ຍອດຂາຍຍັງບໍ່ໄດ້ຕົກລົງຈົນໜ້າຕົກໃຈ.
ພວກເຂົາຈະຖືເອົາສ່ວນຕ່າງຈາກຕົ້ນທຶນນໍ້າມັນເຊື້ອໄຟທີ່ຫຼຸດລົງນັ້ນ ມາເປັນກຳໄລສ່ວນເພີ່ມ ເພື່ອຊົດເຊີຍກັບຊ່ວງທີ່ພວກເຂົາເຄີຍຂາດທຶນ ຫຼື ກຳໄລຫົດຕົວໃນອະດີດ.
ການແກ້ໄຂບັນຫານີ້ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດລໍຖ້າໃຫ້ກົນໄກຕະຫຼາດເຮັດວຽກພຽງຢ່າງດຽວ, ແຕ່ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ພາກລັດຕ້ອງເຂົ້າມາມີບົດບາດຢ່າງຕັ້ງໜ້າໃນການກວດກາ ແລະ ຄວບຄຸມໂຄງສ້າງລາຄາສິນຄ້າໃນບັນຊີຄວບຄຸມຢ່າງເຂັ້ມງວດ, ພ້ອມທັງສະໜັບສະໜູນການຜະລິດພາຍໃນຢ່າງເປັນຮູບປະທຳ.
ພຽງແຕ່ການຫຼຸດລົງຂອງລາຄາກາຊວນພຽງຢ່າງດຽວ ອາດເປັນພຽງສາຍຝົນທີ່ໃຫ້ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນຊົ່ວຄາວໃນລະບົບໂລຈິສຕິກ, ແຕ່ຖ້າໂຄງສ້າງລາຄາສິນຄ້າໃນຕະຫຼາດຍັງຄົງບິດເບືອນ ແລະ ການເພິ່ງພາພາຍນອກຍັງສູງ, ການຟື້ນຟູຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນກໍຍັງຄົງເປັນສິ່ງທ້າທາຍທີ່ຕ້ອງໄດ້ສືບຕໍ່ແກ້ໄຂກັນໃນໄລຍະຍາວ.
LaoXperts #ບົດວິເຄາະເສດຖະກິດ #ເສດຖະກິດລາວ #ລາຄານໍ້າມັນລາວ #ລາຄາກາຊວນ ຄ່າຄອງຊີບ #ລາຄາສິນຄ້າ #ເງິນເຟີ້ #ນະໂຍບາຍລັດ #ອາກອນຊົມໃຊ້
