ວິກິດພະລັງງານໂລກ ກັບໂອກາດ ການສ້າງ “ຄວາມໝັ້ນຄົງດ້ານພະລັງງານ” ຂອງລາວ

ໃນຂະນະທີ່ຄວາມເຄັ່ງຕຶງໃນພາກພື້ນຕາເວັນອອກກາງຍັງຄົງຄຸກກຸ່ນ ແລະ ກອງທຶນການເງິນລະຫວ່າງປະເທດ (IMF) ໄດ້ອອກມາເຕືອນເຖິງຄວາມເປັນໄປໄດ້ທີ່ລາຄານ້ຳມັນດິບໂລກອາດພຸ່ງສູງເຖິງ 130 ໂດລາສະຫະລັດຕໍ່ບາເຣວ, ສປປ ລາວ ພວມປະເຊີນໜ້າກັບບົດທົດສອບຄັ້ງສຳຄັນອີກວາລະໜຶ່ງ. 

ສຳລັບປະເທດທີ່ຕ້ອງເພິ່ງພາການນຳເຂົ້ານ້ຳມັນເຊື້ອໄຟເກືອບ 100% ເພື່ອຂັບເຄື່ອນເສດຖະກິດ, ຂ່າວນີ້ປຽບເໝືອນຄື້ນພາຍຸທີ່ກຽມພັດເຂົ້າຖະຫຼົ່ມເປົ້າໝາຍການຄວບຄຸມອັດຕາເງິນເຟີ້ຂອງລັດຖະບານ.

ອີງຕາມທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ (ທຫລ), ອັດຕາເງິນເຟີ້ສະເລ່ຍຢູ່ທີ່ 7.9 ສ່ວນຮ້ອຍ ໃນຊ່ວງ 9 ເດືອນທຳອິດຂອງປີ 2026, ເຊິ່ງເກີນເປົ້າໝາຍຂອງສະພາແຫ່ງຊາດທີ່ຕັ້ງໄວ້ 5 ສ່ວນຮ້ອຍ (ບວກ ຫຼື ລົບ ສອງສ່ວນຮ້ອຍ). ທ່ານ ບຸນຄຳ ວໍລະຈິດ ຜູ້ວ່າການທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ໄດ້ລາຍງານຕົວເລກດັ່ງກ່າວຕໍ່ສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດໃນວັນທີ 7 ຕຸລາ, ໂດຍລະບຸວ່າ ລາຄາໄຟຟ້າ ແລະ ນ້ຳມັນເຊື້ອໄຟ ລວມເຖິງການເໜັງຕີງຂອງອັດຕາແລກປ່ຽນ ແມ່ນປັດໄຈຫຼັກທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດເງິນເຟີ້. ທະນາຄານກາງມີເປົ້າໝາຍທີ່ຈະຫຼຸດອັດຕາເງິນເຟີ້ສະເລ່ຍລົງມາຢູ່ລະຫວ່າງ 5.5 ຫາ 5.8 ສ່ວນຮ້ອຍ ໃນປີ 2027.

ລາຄານ້ຳມັນສາກົນທີ່ສູງຂຶ້ນອາດເຮັດໃຫ້ວຽກງານດັ່ງກ່າວມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຫຼາຍຂຶ້ນ ໂດຍການເພີ່ມຕົ້ນທຶນໃນການນຳເຂົ້ານ້ຳມັນ ແລະ ການຂົນສົ່ງສິນຄ້າ. ພາກທຸລະກິດອາດຈະຜັກດັນຕົ້ນທຶນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນເຫຼົ່ານີ້ໄປສູ່ຜູ້ບໍລິໂພກ, ໃນຂະນະທີ່ຊາວກະກອນ ແລະ ຜູ້ຜະລິດອາດຈະປະເຊີນກັບຄ່າໃຊ້ຈ່າຍທີ່ສູງຂຶ້ນໃນການຜະລິດ ແລະ ການແຈກຢາຍ.

ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ໃນທຸກວິກິດຍ່ອມມີໂອກາດຊ່ອນຢູ່ສະເໝີ. ສະຖານະການໃນປັດຈຸບັນບໍ່ຄວນຖືກເບິ່ງວ່າເປັນພຽງ “ຝັນຮ້າຍທາງເສດຖະກິດ” ທີ່ພວກເຮົາຕ້ອງກົ້ມໜ້າຮັບຊະຕາກຳ, ແຕ່ມັນຄວນຖືກຍົກລະດັບໃຫ້ເປັນ “ຈຸດປ່ຽນ” ຫຼື ສຽງລະຄັງເຕືອນ ທີ່ບັງຄັບໃຫ້ ສປປ ລາວ ຕ້ອງເລັ່ງສ້າງອະທິປະໄຕ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງດ້ານພະລັງງານຂອງຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງ ແລະ ເປັນຮູບປະທຳໄວຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ.

ມາດຕະການປົກປ້ອງການສະໜອງນ້ຳມັນ ຂອງລັດຖະບານ

ລັດຖະບານໄດ້ດຳເນີນຫຼາຍຂັ້ນຕອນແລ້ວເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການຂາດແຄນນ້ຳມັນ ແລະ ການຂຶ້ນລາຄາທີ່ບໍ່ສົມເຫດສົມຜົນ.

ທ່ານ ສະເຫຼີມໄຊ ກົມມະສິດ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ໄດ້ຍົກໃຫ້ເຫັນມາດຕະການຕ່າງໆ ໃນຂະນະທີ່ຕອບຂໍ້ຊັກຖາມຈາກຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ສະມາຊິກ ໃນກອງປະຊຸມສະໄໝສາມັນເທື່ອທີສອງ ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ຊຸດທີ X ໃນວັນທີ 7 ຕຸລາ.

ອີງຕາມບົດລາຍງານຂອງສຳນັກຂ່າວສານປະເທດລາວ (ຂປລ) ທີ່ເຜີຍແຜ່ໃນວັນທີ 8 ຕຸລາ, ທ່ານ ສະເຫຼີມໄຊ ກ່າວວ່າ ຄວາມເຄັ່ງຕຶງໃນພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ, ລວມເຖິງຄວາມບໍ່ສະຫງົບໃນຕາເວັນອອກກາງ, ຍັງຄົງສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ລາຄາພະລັງງານໂລກ ແລະ ລະບົບຕ່ອງໂສ້ການສະໜອງ, ເຊິ່ງສ້າງຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການສະໜອງນ້ຳມັນ ແລະ ລາຄາພາຍໃນປະເທດຂອງລາວ.

ລັດຖະບານມີແຜນທີ່ຈະເພີ່ມທະວີການກວດກາບັນດາບໍລິສັດນຳເຂົ້າ, ຜູ້ຈັດຈຳໜ່າຍ ແລະ ຮ້ານຂາຍຍ່ອຍນ້ຳມັນ ເພື່ອປ້ອງກັນການກັກຕຸນ ແລະ ຮັບປະກັນວ່າລາຄາແມ່ນເປັນໄປຕາມໂຄງສ້າງລາຄາທີ່ເປັນທາງການ.

ບໍລິສັດນ້ຳມັນຍັງຕ້ອງຮັກສາຄັງແຮຍຸດທະສາດຕາມຂໍ້ກຳນົດຂອງລັດຖະບານ ແລະ ສົ່ງບົດລາຍງານການນຳເຂົ້າ ແລະ ສິນຄ້າຄົງເຫຼືອປະຈຳວັນຜ່ານລະບົບຕິດຕາມນ້ຳມັນເຊື້ອໄຟ. ລັດຖະບານມີເປົ້າໝາຍທີ່ຈະຮັກສາຄັງແຮລະດັບຊາດໃຫ້ຢູ່ທີ່ປະມານ 60 ລ້ານລິດ ຫຼື ຫຼາຍກວ່ານັ້ນ.

ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນການເພິ່ງພາເສັ້ນທາງການສະໜອງທີ່ມີຢູ່, ລັດຖະບານພວມຊຸກຍູ້ໃຫ້ບໍລິສັດນ້ຳມັນຫັນປ່ຽນແຫຼ່ງນຳເຂົ້າຈາກຫຼາຍຜູ້ສະໜອງເຊັ່ນ: ຫວຽດນາມ, ຈີນ ແລະ ສິງກະໂປ. ນອກຈາກນີ້ຍັງມີແຜນທີ່ຈະພັດທະນາສະຖານທີ່ເກັບຮັກສານ້ຳມັນໃນລະດັບພາກພື້ນ ຢູ່ພາກເໜືອ, ພາກກາງ ແລະ ພາກໃຕ້ຂອງລາວ.

ມາດຕະການອື່ນໆ ທີ່ພວມພິຈາລະນາລວມມີການເຂົ້າຮ່ວມໃນຂໍ້ຕົກລົງຮ່ວມກັນໃນການສຳຮອງນ້ຳມັນຂອງອາຊຽນ ແລະ ຄວາມເປັນໄປໄດ້ໃນການສ້າງທໍ່ສົ່ງນ້ຳມັນລະຫວ່າງ ລາວ ແລະ ຫວຽດນາມ. ໃນໄລຍະຍາວ, ລັດຖະບານມີແຜນຈະສົ່ງເສີມການກັ່ນນ້ຳມັນພາຍໃນປະເທດ ແລະ ສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ລັດວິສາຫະກິດນ້ຳມັນເຊື້ອໄຟລາວ ເພື່ອຊ່ວຍຮັກສາສະຖຽນລະພາບການສະໜອງ.

ທ່ານ ສະເຫຼີມໄຊ ກ່າວວ່າ ມາດຕະການເຫຼົ່ານີ້ແນໃສ່ສ້າງຄວາມໝັ້ນຄົງດ້ານນ້ຳມັນເຊື້ອໄຟ, ປັບປຸງຄວາມໂປ່ງໃສຂອງຕະຫຼາດ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນຜົນກະທົບຈາກວິກິດການພະລັງງານພາຍນອກທີ່ມີຕໍ່ເສດຖະກິດ ແລະ ຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນ (ຕາມການລາຍງານຂອງ ຂປລ).

ເພື່ອໃຫ້ລາວສາມາດຢືນຢັດໄດ້ໃນໄລຍະຍາວ, ແຜນການສ້າງຄວາມໝັ້ນຄົງທາງພະລັງງານຕ້ອງຖືກຍູ້ແຮງຈາກ “ແຜນການໃນເຈ້ຍ” ມາສູ່ການລົງທຶນທີ່ຈັບຕ້ອງໄດ້. ນັບວ່າເປັນສັນຍານທີ່ດີ ແລະ ໜ້າຊົມເຊີຍ ທີ່ເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້ ໃນໂອກາດທີ່ນາຍົກລັດຖະມົນຕີແຫ່ງ ສສ ຫວຽດນາມ ເດີນທາງມາຢ້ຽມຢາມ ສປປ ລາວ ຢ່າງເປັນທາງການ, ທັງສອງປະເທດໄດ້ມີການລົງນາມໃນສັນຍາຮ່ວມມືຍຸດທະສາດຫຼາຍສະບັບ ເຊິ່ງໜຶ່ງໃນຜົນສຳເລັດອັນພົ້ນເດັ່ນຄື “ໂຄງການກໍ່ສ້າງທໍ່ສົ່ງນໍ້າມັນລາວ-ຫວຽດນາມ”.

ໂຄງການຍັກໃຫຍ່ນີ້ຈະກາຍເປັນເສັ້ນເລືອດໃຫຍ່ທາງພະລັງງານເສັ້ນໃໝ່ ທີ່ບໍ່ພຽງແຕ່ຈະຮັບປະກັນແຫຼ່ງສະໜອງນ້ຳມັນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງໃຫ້ແກ່ລາວເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຈະຊ່ວຍຕັດຕົ້ນທຶນການຂົນສົ່ງທາງລົດທີ່ແພງມະຫາສານໃນປັດຈຸບັນ. ເມື່ອບວກໃສ່ກັບວິໄສທັດໃນການສ້າງໂຮງກັ່ນນ້ຳມັນພາຍໃນປະເທດໃນອະນາຄົດ, ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຈະກາຍເປັນເກາະປ້ອງກັນ (Buffer) ຊັ້ນດີ ທີ່ຊ່ວຍຮອງຮັບແຮງກະແທກຈາກລາຄານ້ຳມັນຕະຫຼາດໂລກ.

ດຶງທ່າແຮງ “ໝໍ້ໄຟອາຊຽນ” ມາແກ້ຈຸດອ່ອນຂອງຕົນເອງ

ສິ່ງທີ່ໜ້າເສຍດາຍທີ່ສຸດໃນໂຄງສ້າງເສດຖະກິດລາວຄື: ພວກເຮົາໄດ້ຮັບສົມຍານາມວ່າເປັນ “ໝໍ້ໄຟຂອງອາຊຽນ” ທີ່ຜະລິດ ແລະ ສົ່ງອອກພະລັງງານສະອາດມະຫາສານ, ແຕ່ລະບົບການຂົນສົ່ງ ແລະ ການຜະລິດພາຍໃນປະເທດຊ້ຳພັດຍັງຕ້ອງເພິ່ງພານ້ຳມັນເຊື້ອໄຟທີ່ນຳເຂົ້າດ້ວຍເງິນຕາຕ່າງປະເທດອັນມີຄ່າ. 

ວິກິດລາຄານ້ຳມັນຄັ້ງນີ້ ຈຶ່ງເປັນໂອກາດທອງທີ່ລັດຖະບານ ແລະ ພາກເອກະຊົນ ຕ້ອງຮ່ວມມືກັນຢ່າງຈິງຈັງເພື່ອ “ປ່ຽນວິທີການໃຊ້ພະລັງງານ” (Energy Transition) ຂອງປະເທດ.

ການຊຸກຍູ້ການນຳໃຊ້ລົດໄຟຟ້າ (EV) ຕ້ອງບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ກະແສແຟຊັ່ນຂອງຄົນຊັ້ນກາງໃນຕົວເມືອງ, ແຕ່ຕ້ອງກາຍເປັນວາລະແຫ່ງຊາດ. ລັດຖະບານຄວນອອກນະໂຍບາຍສົ່ງເສີມທີ່ແຂງແຮງກວ່າເກົ່າ ເຊັ່ນ: ການຫຼຸດພາສີທີ່ດຶງດູດໃຈສຳລັບລົດ EV ເພື່ອການກະເສດ ແລະ ຂົນສົ່ງ, ການເລັ່ງສ້າງສະຖານີສາກໄຟ ໃຫ້ກວມເອົາທຸກເສັ້ນທາງຫຼັກທົ່ວປະເທດ ແລະ ການຊຸກຍູ້ໃຫ້ລົດໂດຍສານສາທາລະນະຫັນມາໃຊ້ພະລັງງານໄຟຟ້າ.

ເມື່ອໃດທີ່ປະຊາຊົນ ແລະ ພາກທຸລະກິດລາວ ສາມາດນຳໃຊ້ກະແສໄຟຟ້າທີ່ຜະລິດຈາກສາຍນ້ຳຂອງຕົນເອງ ເພື່ອຂັບເຄື່ອນການຂົນສົ່ງ ແລະ ການຜະລິດແທນການຈູດນ້ຳມັນແພງໆທີ່ຕ້ອງນຳເຂົ້າ, ເມື່ອນັ້ນ ສປປ ລາວ ຈຶ່ງຈະສາມາດແກ້ໄຂບັນຫາ “ເງິນຕາຕ່າງປະເທດຮົ່ວໄຫຼ” ໄດ້ຢ່າງຊະງັດ. ມັນຄືການເອົາຄວາມເຂັ້ມແຂງ (ພະລັງງານນ້ຳ) ມາປົກປິດຈຸດອ່ອນ (ການຂາດແຄນນ້ຳມັນ) ຢ່າງກົງຈຸດທີ່ສຸດ.

ການເໜັງຕີງຂອງລາຄານ້ຳມັນໂລກ ແລະ ໄພເງິນເຟີ້ ຈະຍັງຄົງເປັນເງົາຕາມຕົວເສດຖະກິດລາວໄປອີກດົນ ຕາບໃດທີ່ພວກເຮົາຍັງຫາຍໃຈຜ່ານດັງຂອງຄົນອື່ນ. ການແກ້ໄຂບັນຫາສະເພາະໜ້າແມ່ນສິ່ງທີ່ຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້ ແຕ່ການວາງຮາກຖານໃໝ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ສຳຄັນກວ່າ.

ຂໍ້ຕົກລົງຮ່ວມມືດ້ານພະລັງງານກັບຫວຽດນາມທີ່ຫາກໍເກີດຂຶ້ນ ຖືເປັນບາດກ້າວແຫ່ງຄວາມຫວັງ. ແນວໃດກໍຕາມ ວິກິດພະລັງງານໂລກຄັ້ງນີ້ ຍັງຄົງເປັນແຮງຊຸກຍູ້ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃຫ້ ສປປ ລາວ ຕ້ອງຕື່ນຕົວ. 

ສຸດທ້າຍ ມັນອາດຮອດເວລາແລ້ວທີ່ເຮົາຕ້ອງຫັນປ່ຽນຈາກປະເທດທີ່ “ອ່ອນໄຫວຕໍ່ລາຄານ້ຳມັນ” ກາຍເປັນປະເທດທີ່ “ໝັ້ນຄົງດ້ວຍພະລັງງານທົດແທນ” ແລະ ມີໂຄງລ່າງພື້ນຖານດ້ານພະລັງງານທີ່ແຂງແກ່ນຂອງຕົນເອງ. ເພາະຄວາມໝັ້ນຄົງທາງພະລັງງານໃນມື້ນີ້, ຄືຕົວຊີ້ວັດຄວາມຢູ່ລອດ ແລະ ຄວາມຮັ່ງມີຂອງເສດຖະກິດລາວໃນວັນໜ້າຢ່າງແທ້ຈິງ.

ບົດບັນນາທິການ

#LaoXperts #LaoEconomy #EnergySecurity #EVTransition #LaoPDR #LaoVietnam #Editorial #ວິກິດພະລັງງານ #ເສດຖະກິດລາວ #ຄວາມໝັ້ນຄົງດ້ານພະລັງງານ #ລາວຫວຽດນາມ